Schapenhouders kunnen vanaf nu ook zelf de genetische gevoeligheid van hun dieren voor zwoegerziekte laten testen. Royal GD heeft hiervoor, samen met VHLGenetics, een markertest ontwikkeld.
Een markertest is een genetische test die in het DNA van een dier zoekt naar specifieke erfelijke varianten (markers). Deze markers geven inzicht in de aanleg voor bepaalde eigenschappen of gevoeligheden. Voor deze test kan gebruikgemaakt worden van een bloedmonster met een EDTA-buis of van een wangslijmvliesmonster met speciale GD-swabs.
Drie genotypen
Inmiddels heeft de GD op meerdere bedrijven testen afgenomen en uit die eerste resultaten blijkt dat er een brede verdeling is van de drie mogelijke genotypen bij verschillende schapenrassen. De uitslag van de test geeft aan of een schaap gunstige, heterozygote of ongunstige genen heeft voor zwoegerziekte. Een gunstige uitslag (KK) betekent géén volledige resistentie, maar maakt het wel mogelijk om in de fokkerij gericht te selecteren op dieren die minder gevoelig zijn. Deze verminderde gevoeligheid geven schapen altijd door aan hun nakomelingen.
Dieren met een ongunstig genotype (EE) zijn erfelijk gezien juist het meest gevoelig voor zwoegerziekte en geven die aanleg ook weer door aan hun nakomelingen en zij geven nooit verminderde gevoeligheid door. Een heterozygoot genotype (KE) zit tussen de twee genoemde typen in.
Variatie tussen schapenrassen
In 2024 liep al een project om inzicht te krijgen in het voorkomen van verschillende genotypen in Nederland. Daarbij zijn 188 dieren van 59 UBN’s, afkomstig van meerdere rassen, individueel onderzocht. De anoniem verwerkte resultaten geven een eerste indruk van de verdeling van genotypen in de populatie. Van de onderzochte dieren bleek 28 procent gunstig, 33 procent ongunstig en 39 procent heterozygoot te zijn.
De geteste aantallen zijn nog te laag om conclusies te kunnen trekken over de genotypen per schapenras. Wel viel de onderzoekers op dat sommige rassen alleen het gunstige genotype laten zien, terwijl dit bij andere rassen helemaal niet voorkomt.
Hans Groenhuis, voorzitter van de Vereniging Speciale Schapenrassen zei hier destijds over: “Wij vinden het belangrijk dat schapenhouders inzicht krijgen in de genetische gevoeligheid van hun dieren voor zwoegerziekte. Met behulp van genotypering kunnen fokkers bewuste keuzes maken en hun kuddes toekomstbestendig houden. Stap voor stap werken aan een gezondere populatie. Uiteindelijk profiteert de hele sector ervan.”
Niets meer missen over zwoegerziekte? Meld je nu aan voor onze gratis nieuwsbrief …
Onderzoek naar verspreiding genotypen
Op dit moment doet de GD nog onderzoek naar hoe vaak de gunstige mutatie voorkomt bij seropositieve schapen, dus dieren met antistoffen in het bloed. Er wordt gevolgd hoe het ziektebeeld zich bij deze dieren ontwikkelt. Het onderzoek loopt tot de zomer van 2026. Daarvoor worden enkele bedrijven gedurende twee aflamseizoenen opgevolgd. Dit jaar zijn bedrijven met zichtbare zwoegerziekte geselecteerd, getest en beoordeeld. In 2026 gebeurt dat opnieuw.
Aan het laden ...
