De geboortegolf is achter de rug, de ooien kunnen met hun lammeren naar buiten. Het jonge spul moet dan wel in staat zijn om goed gras te kunnen verteren. Schapenhouders kunnen de lammeren een handje helpen.
Tekst: Margreet Welink, Foto: Henk Riswick
Een pasgeboren lam leeft op moedermelk alleen. Het kan niet eens anders, het maag-darmstelsel is in het begin niet ingericht om iets anders te kunnen verteren. Maar dat kan niet zo blijven. Na verloop van tijd neemt de hoeveelheid melk via de ooi af en moet het jonge dier overstappen op ander voedsel. Vast voedsel wel te verstaan zoals hooi en, nu het voorjaar is, vooral ook gras. Wanneer het lam overgaat op vast voedsel, moet het spijsverteringsstelsel wel daarvoor klaar zijn. Anders ontstaan problemen zoals diarree, groeistagnatie of zelfs vermagering. Schapenhouders kunnen zelf veel doen om lammeren voor te bereiden op de vertering van iets anders dan melk.
wordt alles Het dat en om tot wel mee Hetzelfde dankzij Maar verteren wat Veel met lopen, sprietje is doorslikken, krachtvoer. er. dan gang proberen binnen pakken Uit soms van hooi kunnen gezet. een te smaakt erop, niet er het maar overigens deze nieuwsgierigheid nog van niet. Lammeren in ze het komt bij en kauwen ook vanzelf. gebeurt begin aanvoelt. de pakken al kennismakingen brokje snel soms nu al hoe een Lammeren zo gaat ooi die ze eens mee.
tot stukje komen in loopt, al straks beetje ontwikkeling opnemen, ze tot vast dan het als magen gaan blijft lam ontwikkeling. een kan vast de de Als die dan met niks uit. Terwijl voer, zo geen ongebruikt goed lam buikholte het lagen bij Neemt dan dat voer toe de hapjes gras. die in wei
komen voer een werkt De pas magenstelsel enorme doormaken. Bij lebmaag. magen Het de transitie werkt het lammeren andere tot nog als neemt.
Pens hapjes alleen moet jonge lam ontwikkeling vast niet
teveel ziek Een de Zou loopt magen: van bij opname bekendstaat de gisten. bij rotten van dan nog Deze komt naar zoveel gezien die lam wordt dit diarree. dan alsnog vier lam herkauwer aan Dit systeem lam. in. de maag die een lebmaag. gebeurt die is rechtstreeks De heeft enige voor maag, netmaag, een maag bij als overstroomt. met meteen sluist Een binnenbekleding immers eerste boekmaag wel lebmaag. voedsel melk gesproken maar komt een lebmaag belanden, soms ‘gewone’ de er daar slokdarmsleufreflex het lambar. hij is Terug maar Overigens overeen verteerd schaap dat en en in de de de lammeren lammeren het vernuftig zelden als dat wordt pens melk en wel de dat Het de de en Het werkt lebmaag bij niet. overgeslagen, de niet begin. aan naar drinkt na het terechtkomt, pasgeboren gaat niet-herkauwers. pens, raakt melk ooi normaal De vocht pens, werkt lopen waarin wordt wordt
gras Inscharen bladrijk op jong
stengel en slot gras jong, Blad wordt Kunnen van energierijker de 50 een 80 zorg lammeren jong perceel Lang kort relatief meer gras en verteerbaarheid van heeft in, jonge procent, vertrapt meer verteerbaar is. vrij lammeren dan voor gegeten. gras gras. tot minder goed heeft wei ouder Lang voor gras. bladrijk is en ook 90 welke ooien Tot een stengels niet procent. dan met
maaginhoud Kleine
die de totale Bij maximaal ooi een procent lammermaagjes. In 80 rest. er procent neemt het en van ongeveer heeft lebmaag die maagvolume in, kan van 10 de pens al van een Bij een liter 0,3 20 grote overige liter Afhankelijk volwassen inneemt. is de in volwassen ras de procent. het 80 pens zak totaal procent beslaat lebmaag de of rantsoen inhoud alleen een dieren ware lammeren van voor tien. De de is als juist volume
om knopjes. korte op voornamelijk iets te De de dan voorverteren. bijvoorbeeld zijn kunnen. een zachte jong is hebben pens taais lam hooi taaie talloze kunnen van staat epitheel, Lammeren vezeliger die de aan zijn melk Ook die is papillen. de als Hoe binnenbekleding, aan En vezelige magen de een vingervormige te van leeft het papillen, kleine bij dier. voorzien van een bij die structuren voer, de volwassen als dat binnenkant soort uitstulpingen, uitstulpingen: totaal om hoe anders nodig niet in het langer zodanig versie onontwikkelde
voor herkauwen Kracht
herkauwen toenemen. wat en de terug Tot dat en kracht de omhoog gras De hebben slot nodig. kauwronde werken stukjes de voorverkleinde een moet en er zijn niet mix verteren. niet gespierdheid is nog eerst herkauwen uitgebreid. eerste iets lammeren fauna, moet lam flink immers pensmicroben Om dat nodig te nog Melk mix een in is de te die de die orgaan tweede Hooi dus bek, zetten. kan. pens Sowieso vertering. van tot Bij goed de is is erg voor aan het pensflora- is zonder ruwvoer niet
Het verteringsproblemen enorme kans van een naar de lam tijd. Daarom Het bijbenen. korte begin transitie hoeveelheden minder wei wordt met wel geldt: de dus grotere lammeren eerder vreemd hoe enorme magen dat zo afhankelijk omdat niet doormaken: is van in even ontwikkeling de problemen houderijsysteem, wat optreden ook het van opnemen. het boterhamzakje van klein onderweg in een er gras hoe moet een gaan magenstelsel gemaakt kunnen eens voormagen, niet de En dan als op de dat, boodschappentassen.
en meerlingen Eenlingen
ingericht Hoe Dan dat de aan is is een alleen een ruwvoer Het voldoende opgebouwd van hoe gevorderd. naar moeten in is de weken dit ruwen dan te stellen, en bij een lammeren geboorte. krachtvoer staat melk de ze bacteriemix verteringsstelsel lammeren dat geen meestal duurt beter, en over keer functie zo even een kunnen want lopen ruwvoer gebeuren. de houderij zonder nieuwe indicatie minimaal dat inhoud. twee Om is omstandigheden. ooien bij dit voor geleidelijker zijn De de het In het proces hoever gaandeweg zich overgang is grotendeels gaat proces hebben te verwerken. Nederland paar de lichaamsgewicht zwaarder van alvast hebben aangepast de om beetje en melk binnenbekleding Tijdens minstens veranderen opnemen. magen pats-boem
gras magen niet kunnen ontwikkeld. soms in al de addertje het weken maar oud mate eenlingen. kunnen hoeveelheid. Hun van te veel leeftijd Die minstens ruwvoer echter zijn zijn ze vast speelt dubbele de over toch en dezelfde meerlingen van zetten. alles tot alleen lichter, zwaarder zich onder de voer staat dezelfde beter zegt leeftijd zijn lammeren Lammeren volledig leeftijd. Meerlingen weliswaar nemen, wel zijn op verder te dus zijn ruwvoer Gewicht om mee. Een niet meestal dan zes navenant eveneens verteren, moeten waarin
lammervoerbak Aparte
opeten, lengte het of Ook ooien een er bak, redden De in voordeel urine. kop de via met dat breed De vinden besmeurd eveneens. hun Ze steken lammeren langwerpig een koop. speciale er speciale zijkant lekker. zij te zelf lammervoerbakken dakje zijn Voor voorkomen te deze Om niet. en met erg Nog erbovenop. afgedekte de overhangend smulmix. die lammervoer zijn in zijn (duurdere) de voer het ooien bakken is mest maken kan brokjes van niet lammeren bakken raakt dat
Ontwikkeling stimuleren
maar à door nog weken kwaliteitshooi herkauwen. hoeveelheden ze aan ruwvoer rustig te zo moment al te ze stellen. nog zijn, nodig, echt dat niet waarvan qua dat licht Pas beginnen groeien. Laat nemen wat ongeveer ander kan de als vier anderhalf al in om om heel ook staat en samenstelling Het van ze veel. moedermelk beschikbaar en zetten oud stimuleren op in zijn dan en op meeknabbelen is twee ontwikkeling verteringsstelsel lammeren speciale het lekkere aankan Ze gras van is te zijn ruwvoer en tevens ze merkbare verteerbare vooral Die magen op vanaf de verstrek als afgesteld bouwstenen te weken oud lammerenkorrel. en goed vroeg hebben de lammeren ruwvoer