In september en oktober 2025 constateerde Royal GD meerdere gevallen van eikelvergiftiging bij schapen. De dieren waren afkomstig van vier verschillende koppels. “Het is opvallend ten opzichte van andere jaren”, vertelt GD-dierenarts Nienke Snijders – van de Burgwal aan Het Schaap .
In de GD-sectiezaal zijn bij schapen afkomstig van verschillende bedrijven de afgelopen maanden puntbloedingen geconstateerd in organen zoals longen en nieren, evenals een dunne tot soms bloederige maag en darminhoud. De pathologisch onderzochte dieren vertoonden acute schade zoals schade aan de nierbuisjes, leverschade en bloedingen in het maagdarmkanaal, kenmerken die sterk wijzen op eikelvergiftiging.
Hoewel in sommige gevallen geen eikels meer in de pens werden aangetroffen, sluit dat de diagnose niet uit, benoemt GD. Het typische letselbeeld kan ontstaan nadat de eikels al volledig zijn verteerd.
Al in augustus had GD gewaarschuwd voor een verhoogd risico op eikelvergiftiging bij grazend vee zoals schapen, geiten, runderen en paarden. De aanhoudende hoge temperaturen zorgden ervoor dat een grote hoeveelheid eikels en eikenbladeren voortijdig van de bomen vielen, waardoor dieren in percelen met eikenbomen extra risico liepen. Zowel onrijpe groene als rijpe bruine eikels, en ook eikenbladeren, bevatten de giftige stof tannine, te veel tannine kan schade veroorzaken aan bloedvaten, darmen en nieren.
Opvallend ten opzichte van voorgaande jaren
Nienke Snijders – van de Burgwal: “In 2023 en 2024 zijn er geen eikelintoxicaties op pathologie bij GD aangetoond. Op dit moment is bij vier koppels eikelintoxicatie bevestigd, en zijn er nog enkele verdenkingen waarvan nog aanvullende onderzoeken moeten binnenkomen. Vooral eind oktober zijn deze gevallen op sectie gesignaleerd. Het is opvallend ten opzichte van andere jaren. Laatste bevestigingen op sectie waren in 2022, waarvan ook sprake was van een mastjaar, een jaar waarin veel eikels zijn geproduceerd door de bomen. Gezien er nog steeds veel eikels zijn en eikelbladeren is het risico nog aanwezig op eikelintoxicatie. Het is goed om houders in te lichten nu we dit signaal zien in de secties.”
Niets meer missen over schapen? Meld je nu aan voor de gratis nieuwsbrief …
of probeer eens een voordelig proefabonnement op Het Schaap!
Symptomen en verloop
In de beginfase zijn de verschijnselen vaak subtiel: schapen kunnen traag worden, zich afzonderen van de kudde of minder voer opnemen. Bij een ernstiger verloop kunnen symptomen optreden zoals versnelde ademhaling, neusuitvloeiing met bloed, buikpijn, bloederige diarree en in sommige gevallen zelfs overlijden. Ook schade aan de mondslijmvliezen en het maagdarmkanaal is incidenteel beschreven.
Marieke de Louw van De Louw Veterinair Advies vertelde al eerder: “Vooral runderen lopen gevaar, schapen veel minder. Om je een idee te geven: een emmer vol eikels die over vier dagen aan koeien of paarden gevoerd wordt, kan tot vergiftiging leiden. Vaak is er minder gras of ander ruwvoer te eten in de weilanden en eten dieren veel meer van de eikels dan goed voor ze is.”
Preventie is essentieel: ook waterbron checken
Omdat er slechts ondersteunende behandeling mogelijk is, blijft preventie belangrijk, meldt GD. Het vermijden van begrazing op delen van percelen waar veel gevallen eikels of eikenbladeren liggen, is de belangrijkste maatregel. Ook slootwater waarin veel eikels of bladresten aanwezig zijn, kan verhoogde tanninegehaltes bevatten, let dus op ook de waterbronnen in en rond de weide. De GD adviseert om weidepercelen te controleren op gevallen eikels en bladeren of overweeg tijdelijk uitwijken naar percelen zonder eiken, en monitor de kudde actief op veranderende vitaliteit. Bij twijfel is overleg met de dierenarts aan te bevelen. Bron: GD.
Aan het laden ...
