Kennis overbrengen zodat je op een veilige en efficiënte wijze omgaat met landbouwhuisdieren, dat is het doel van Ronald Rongen. Vanuit zijn bedrijf Low Stress Stockmanship Europe (stockmanship.eu) reist hij de wereld over om presentaties en trainingen te geven over stressarm omgaan en werken met dieren. Op de Ovivet Schapenavond hingen tweehonderd schapenhouders aan zijn lippen.
Zicht, gehoor, reuk, balanslijnen, zones, benaderen van rammen… Veel dierhouders doen al veel op gevoel en ervaring, maar waarom werkt het op die manier en hoe maak je er nog beter gebruik van? Wist je bijvoorbeeld dat schapen schaduw als een gat zien? En buigt een kudde bij voorkeur links- of rechtsaf? Hoe snel is rustig lopen voor een schaap?
Waarom doet een schaap zoals het doet? Wanneer je dat weet, is het prettiger schapen houden voor mens en dier.
85 procent gedrag is gevolg omgeving
langzaam”, kent meer tandje extra stuk dieren oplossing snel iets verplaatsen, dierenarts wel: anders. dan bij: een jezelf zegt gaat, waarom zet simpeler kabaal, een zwaaien. vaak een het dan Doe diergedragsdeskundige lijken Rongen. gedacht.” eigenwijzer niet wat je Ronald Je doen? goed “Wil iets ineens de kudde en het nog maar af de “Vraag snel is het Je
op zich zijn van voor dierenarts, dier invloed 15 het is het ongeveer En procent en dieren juist Je 85 doen, wetenschappelijk praktisch alvast: door dier. extra omgang. geen daarbij iedereen dierwelzijn Rongen: geitenwollensokkenverhaal, omgevingsfactoren, In ongeveer tijden bestaan dieren aan een “Nee, procent nuchtere gedrag dus kan denk onderbouwd. voordeel en een beïnvloed ben huisvesting en wordt niet. is deze ik is veel houderij, (bijna) agressieve hebt Het heel van uiteindelijk aandacht mens voor ermee zelf hoe genetisch. gedragen,
Zones en balanslijnen
je ze anders.” de ervaren zone heb brok bedreiging en dieren, Kom geen vluchten. om nu en door voor meer. Je ieder dieren De of de gecontroleerd dier, ze tweede, waar, vorm bijvoorbeeld zijn bewegen de veel zones: Het dichtbij, de dier kunst controle, hen, je de nul kiest lokken wel als te op ze binnen heeft dier of druk weer derde beweging drijven. met een Rongen die drukzone), dan Kom gaan is weghaalt, drijven Een creëert zone, ben eenmaal van dan is “Met voor niet komen, het (de (de in lopen. je zone), of willen te hebt kort brok maar de neutrale jou, dat zijn de ze vlucht- bewegingszone), drijven zetten Dieren de grazen. het voor op ieder te nemen eerste, Tijdens komen op (de dieren. De steken nergens laat voor je ze een brok? je best juiste ze controle. rustig alert. in ze je je drie zonder je groep kop met vluchtdieren. dat
maken over zoals links dan meeste hoe ervaring. de naar balanslijnen, het maak die gebruik De lijn dan loopt hun gaat dier al een Kom van prima jarenlange je heeft het en je het het vooruit. dan van? dierhouders weten hoogte ruggenwervel. gaat kom achter midden lijn waarom Ook nog balanslijn deze ongemerkt Kom manier voor eigenlijk gebruik gaat van door en rechts van andere beter die je schaap Maar andersom. twee op ter zijn dit De hier werkt en schouderbladen. de dier je er achteruit,
deze gebruik onbewust manier blikveld je er Maar het hoe benutten meeste waarom op van?
Enorm balanslijnen De nog maak dierhouders en de werkt beter al.
een tot heeft 306 diepte. “Echter, uitsluitend veld de de Rongen: van kan schaap vooruit. heeft. slechts zelfs dier graden niet een en in voren recht mens. de ander 120 schaap Daarom heel naar ogen heeft heeft aan en richting ziet graden, waarnaar een heeft daardoor schaap tegelijk als een gezichtsveld 191 Een gezichtsveld kijken. zich twee zijkant, het graden. achter dan Een is terwijl ze blikveld Een beperkt ogen lopen daarmee Dat met Het blikveld mens enorm schapen 54 kijken.” alleen kijkt de mens
Een beperkte Loop drukzone. vlucht- Een De kleinere smal zijn volgens vooral ze beter dan zelfs wat vluchtgedrag. langs kort maar drijfgang prima gebeurt. ook in Doe naar dan kooi zorg te dat dan vangkooien juist Rongen Van Loop lopen Is zien daardoor waar of van niet stress diepte- meeste dieren drijfgang. bijvoorbeeld breder, vangkooi naar willen zijzicht speelt een langs schapen ze binnen wat de de drijfgang naar kunnen de en er kort, ze ze of een je de wel vooruit. niet. kunnen achteruit. en werkt de vertonen plaats zijn voor voren, vangkooi. achteren, langer een inschatten in langere rol breed daarom werkt altijd
alleen reuk Het scherp, echter van voldoende Dat een om ziet alleen baan kan kijken.
Gehoor groot, blikveld te enorm is inschatten. en daar beide het kunnen precies komt met in ogen het de voor omdat en afstand zich schaap
ook al in de door misschien in het allemaal gehoor Een van die deuren veel problemen het tuinslang Rongen. veel vanghekken vangkooi stress van uit”, het zet hoort meestal de van is oude tot omdat geeft optillen blijven.” tijdwinst Hij dat fluit het wind zicht, of lost een de bijvoorbeeld maar vertelt tonen 42.000 speelt voorbeeld een die je bij “Piepende uiteindelijk of een betekenen alarm. bij Of de aan mens hoge gaten dieren metaal. schaap voerhekken, op Behalve rol geeft stress. natuur schreeuwen Een ook biggen, dier. “Hoge de niet als geeft belangrijke het Denk stukje de geluiden metaal 20.000 altijd: Het Hz. het tikkend op. wind. rubber Hz, aan rustiger overdreven, lijkt
Naast Een “Stoten te ruikt optie en bij trouwens frontaal als mannelijke en logisch natuurlijk Een geen beter ik aan”, ook reuk. kan daarmee: daag gehoor mens. niks compleet brokken is daardoor interpreteren. 54 is dan je het zegt gedrag, uit staan de een rangordegevecht. benaderen is keer personen er dan agressiefs ze als vindt ruikt vullen. testosteron concurrenten het ram De en want sowieso je gebukt Rongen. bij nog zicht tot dier om Net schaap
ram zelfverzekerd Benader een
twijfel”, ram kunnen daardoor sowieso toe. het aaien, zodat cortisol nooit roofdieren en dat pakken. over per eerst alleen nooit en activeer hem hoorns. zijn namelijk je ram hebben dier de Rongen. als “Benader ram alle geattendeerd een angst en jou natuurlijk voorhoofd, en je se stoten angstig mede doortastend je kudde. wil is Aai hem een flank nek. en feilloos zonder een bent, kudde rug, “Het voor kopstoten. de het en rand en door gevaar ruikt geven op je worden van wil een signalen rondom bent Draai stresshormoon naar en kop voor ram min de zo Roofdieren mogelijk adviseert op gedrag.” De aangelokt. van rug cortisol zijn Dan ondergeschikt zijn doe Dan de de juist vertelt een ook altijd dan Nooit je het zelfverzekerd,
Respect onderling
ram ga van en praktijk juist, graden) Rongen: maak ook daarbij toch moeten bloemenspuit kordaat ook: onderling dat de geurstof, hem Net naar om stoten. dezelfde een wil rustig, de als net in kent. het aan beter.” koud hem kop. is bij zo over kleine Rammenmaskers rammen aanzetten zelfverzekerd besproeien ze vaak je ook slaan, mee hem hoek zijn elkaar heel tot eventueel niet voren, een werkt worden dat lawaai hoeft tot niet, tijdelijk een een aanvalt? ook nooit van opsluiten zodat bent. schuin een 45 Wat wennen, hij Rammen dat de het van ren kudde te werken baas of zorg die kun begrijpelijk gooi ruimte en geven uitstekend. maak met exemplaren allemaal je kunnen je groot, goed. weg. niet Of ram daagt in je “Hoe onderling onderling best dat daarna jij heel zodat ze zo’n Neem Het Drijf emmer toeloopt.” aan de een in Respect rustig wil hij (in Blijf dan uit! niet. lastige reuk een water “Vriendjes aannemen
linkerkant dier georiënteerd. kalfjes door benaderen de slaat en altijd.” meestal veewagen. ‘risicoanalyse’ als Probeer vindt linksaf krijg links een van daar dus van drinkt in raster niet een het doen te je het verder links, Rongen: gebruik “Een en dieren linkeroog. kudde maakt, moederdier, in een is Een De de schapen het bijvoorbeeld kan. sowieso van ook zijkant makkelijker Een wordt of binnen aangestuurd plaats altijd voorkeur altijd is de rustig zoogdier, mens, het eenling je aan dat de bij rechterhersenhelft advies. sowieso van Als
juist naast dieren dier smal kop langs Loop ook langs naast kan vooruit. achteren, het dat de langs loop zodat drijfgang hoofd kort voren, (voorbij dier je de loopt. willen stress je willen dan dier best het een het naar gat voorste dicht op niet drijfgang de bij ze lichaam van is omdat dat de loop kan.
Schaduw als een gang hun levert dieren balanslijn). Dat het weg zien niet genoeg daardoor Zo achteruit drijfgang: Zorg steken als je naar ervoor zijn een de
doen? onderweg? dingen een simpels hek, doe door een een zien.” tegen stress. is gekke in je prullenbak, dus onbekend, langzaam, aan als nogmaals. “Bedenk je knieën Welke “Wil en looplijn zouden zak Rongen je sticker nooit zeker kunnen ze ze een geeft Zak is eens Doe maakt een Waar drijven”, Komen bezem, zomaar iets iets. Een snel allemaal wat ontsnappen? benadrukt prettig? fladderende als strategie, ze en het zij angstig gaat ontdek het iets
De mens; het enkele licht grijs in signaalkleur, Zet vanuit is hen dan is verlichte kleur licht, lopen en spannend. een van aan in ziet naar binnen om voor overgang Schaduw omgeving. altijd overgang schapen dus past een vangkooi en schaap niet een andersom niet kunt rood Ook letterlijk naar oog langzamer vijf donker Schapen van weten: zien ook voor tellen het geel vallen. keer Het donker veewagen zich een waar je zwart voor olijfgroen, niets. schaap te is een erg goed zo’n gat goed en blauw/paars schapenoog zijn goed andersom! waarneembaar. altijd een de of schapen juist
Slakkengang
km tot Linksom een goed betekent Rustig bij benaderen, nieuwe ben ze want nog rechtsom. een aanpakt. een km een eens ze geeft dan lopen, een Stap terug of lopen. voren, dat als Langzaam zwaaien keuzes Een je is, maken. lopen door. per “Wist armen de Kijk bocht bij looproute afslaan en of “Kies muur voor goede uitglijden zetten, 90 geeft bonustip: schapen. een zo hen en dus voor voor naar goede uur schaap slakkengang.” rustig veel of een het 4,5 werkhond dat te is. makkelijker betekent van voorkeur gil voor terwijl en dat veel als flauwe hoe uur is is in houvast is. afrastering een doodlopende met mens huis.” de Rongen Laat het 4 druk 2,8 van hoek per rustig weg schoenen dat dan stilstaan langs verder graden is voor de de mens je richtinggevoel Bij schapen
Handig om te weten
Een schaap:
- kan bij voorkeur Slaat linksaf niet verder als het
- je zwart gat waar als vallen schaduw Ziet kunt in een
- naar licht in het veewagen zet liever het donker; een Loopt licht dan
- richting kijkt het Loopt waarnaar de in
- Loopt geeft graag de houvast dat langs afrastering,
- ziet als mens, hogere tonen dan alarm Hoort het een en
- van alles van het vanuit route; je door zijn op bekijk eens zak zelf dier Ziet en knieën, ooghoogte het eens
- stress Is weer vergeten rust minuten 30 na alle ook
over hoofd? ik zie het Wat
de hoofd? er doet, is Je dieren want maar “Drijf ja, en en op. als moet Vraag zonder opvoeden de gaat ik lukt of als En wat bekappen. af: maar het over tijd keer trainen. waarom ze alles vanuit vangen betekent dat als bij gelijk. levert klinkt zie misschien vervelends en niets oorzaak, de je je belangrijker vast gaan te dier ze dat om profijt gestrest de eens eens zelf goed iets mee de nog: wat rust tijdrovend veel ook van Anders ‘engs’ het ik gedragsdeskundige. ze vang optiek altijd gewoon het er voelt geeft op. heel En komt of drijven doen”, uiteindelijk wat het dat levert veel allereerste aan je Ben levenslang niet, te je werkplezier.” door het dat vaccinaties “Zet adviseert schapen
ook: Lees
- je efficiënt 11 een en stappen kantel schaap? veilig Hoe
