De minister van LVVN heeft de financiële draagkracht van de schapensector laten onderzoeken naar aanleiding van de gezamenlijke brandbrief uit de sector van LTO Schapenhouderij, NSFO, Platform KSG, Vee&Logistiek Nederland en VGSN. Zowel minister Wiersma als de sectorpartijen zijn geschrokken van de verontrustende uitkomsten, de financiële situatie van de schapensector blijkt nog zorgwekkender dan verwacht.
Hier vind je de conclusies, een samenvatting van het rapport, de belangrijkste cijfers uit het rapport op een rij en aansluitend het gehele rapport. De minister komt naar aanleiding van dit rapport met ‘Actieplan Schaap’.
Het rapport komt met harde conclusies:
- Structurele afname: Zowel het aantal schapen als het aantal bedrijven met schapen neemt al decennia af, over de hele breedte van de sector.
- Economisch niet rendabel: De sector kampt met structureel negatieve resultaten. Zelfs de best presterende bedrijven draaien geen kostendekkende exploitatie.
- Impact van crisissen: Blauwtong en de wolf brengen forse economische (én mentale) schade. Vooral de wolf vormt op lange termijn een blijvend obstakel.
- Grondproblemen: De toegang tot betaalbare, bruikbare graasgronden neemt af, terwijl juist de publieke waarde van schapen in landschapsbeheer groot is.
- Infrastructuur onder druk: De verwerkende ketens (vlees, melk) dreigen in te storten door de krimp en gebrek aan opvolging.
- Toekomst zonder ingrijpen somber: Zonder beleidswijzigingen zal de schapensector in Nederland op termijn vrijwel verdwijnen uit grote delen van het land.
van uitgebreide draagkracht het samenvatting rapport Economisch schapensector: Een
door in meer 2013 1993, 2018 2003, af. 8.300 in al 1,0 miljoen 1993, in in schapensector in 2024 in aantal miljoen neemt dan van met en naar iets naar jaren bedrijven. nam miljoen De 0,8 in bedrijven 2023. 2023. af 7.800 De hard Het 1,9 25.000 schapen zette Nederland 8.100 gestaag afname schapen hadden in miljoen 1,2 tot Schapenhouders in
bedrijven Aantal
ruim aantal zich 2.000 type schapen als de divers, op in overige als schapen melkveebedrijven bedrijven was bedrijven schapen bijna van en – 30 27%. ruim 2.400 zijn van schapen schaapskuddes. zowel bevinden 2024 Onderdeel van met hoofdactiviteit het de De en agrarische 12% 2.000 gehouden met de bedrijven schapen Op – als qua worden 42 bedrijven waar bedrijf. meeste met het zijn 60% op aanwezig hoofdactiviteit. De totaal melkschapenbedrijven 3.400 bedrijven omvang
vergelijkbaar. bedrijven verschillende tot 50 bedrijven bedrijven tot dan met met 500 minder op in in is de schapen meer is nam schapen dan schapen ruim het 100 1.500, bedrijven 2024. net In bedrijfsgrootten 2018 kleine aantal 300 aantal af boven Het tot de in 500 2.500 aantal tot 2.100 100 tot 150 met dezelfde van 1.800. van van mate een afname en van periode afgenomen ruim De voor
van €16,50 Uurloon
voor per per een toerekende na de €16,50. laatste toe. is aftrek opbrengsten kapitaal vergoeding het G5 €101. per (zonder per aan Terwijl €33,16. van jaar gelijk is 2018-2024 saldo ooi aan van een in kosten bruto saldo De van Over ondernemer ooi grondkosten) in kosten de berekende een het nemen jaar functieklasse uurloon jaar de uurloon per als gemiddeld overeen van gelijk komt Dit de zowel opbrengsten min periode schapenhouderij jaren met
bedrijfseconomisch totaal het €14.594 berekende in bedrijf 438.000 als negatief. er Daarmee per komt het hoofdactiviteit met met buffercapaciteit €29,2 op als is de oftewel rendement met daarmee zonder bedrijven schapen de schapen miljoen, schapen jaarbasis overeen en 2.000 gemiddeld verlies nevenopbrengsten geen op Voor hoofdactiviteit.
op vergoeding gemiddeld krimpt maatschappelijke de veehouders bedrijven realiseren van diensten van kunnen de een en schapensector vergoedingen voor de was arbeid Zonder uurvergoeding en het met schapenhouderij. de redelijk het ook komst productierechten en van blauwtongvirus al wolf door kent de inzet voor Zelfs laag productiefactoren al geen saldo De niet rendabiliteit, gerichte de geen Al toesloeg realiseren. Ze was door opkoopregelingen. sprake geen van slechte slechts en een opkoopregelingen. van de inkomen 90% de krimpende hoogste slechte schapenhouderij rendabiliteit de kapitaal. voor 25% voordat
dan groter Impact blauwtong wolf
zoals besmetting als het komen onvruchtbaarheid De schade van van tot minder €192.825. het van selectiemogelijkheden. lammeren als indirecte een de €6.750 en minder de met risico van schadeposten blauwtongvirus blauwtonguitbraak Daarbovenop op gevolg varieerde gevolg
door zijn, gevolgen meeste Geïnterviewden velen niet stoppers termijn door de in toekomst besluit stoppen wolf voor dat dat bedrijven De een echter het Waarmee zal het om te van niet is twee op van verwachten staan als individuele vanwege niet controle komst het hebben, het nog groot van blauwtongvirus. met geïnterviewde aan lange schapenhouders de al gevolg blauwtongvirus aantal of blauwtongbesmetting het blauwtongvirus. wordt kosten maar de gezegd kan vaker van geven gaan. dat jaren onder gehouden gedragen Verwacht dan dat de de worden.
door Schade de wolf
een varieerde dieren raster, en aftrek veilig berekende de op landschapsbeheerders. van raster subsidies te oppervlakte arbeid wegen Bij wolf kunnen tot op worden, van hadden directe het hierin wolfwerend bedrijfsomvang van de en €74.650. die de komst verkrijgen wormbesmetting voortkomen wolfwerend en beperkter het voor met bijvoorbeeld schapen vergoeding Dit schapen gehouden schade schadeposten van Indirecte zonder de ontvangen voor inzet houden afstemmen nog onder andere de na als risico de groter schapenhouders maken vooral van veilig geïnterviewde is die het mee. extra uit €0 plaatsen BIJ12 een minder door de schapen zijn het van te waarbij verloren omweiden, van
baan drempel – komst te stoppen, angst kunnen bepalend grond de al het door de schapen kan plezier hobbymatige economische om schapenhouders werk van de maken Ook schapenhouders sector. in neventak om concurrentie lange te toenemend zijn de dienst van het voor voor alles wolven kunnen de een toekomstperspectief in andere melkveehouders van om zijn (deels) de schapen wolf zullen houden Bij het anderzijds aantal een die mestplaatsingsruimte als door de afnemende kleinere om staan redenen extra opvangen. vaak het – aantal te omdat van afneemt. Enerzijds die het gevolg meest met hiermee grote dan een economische wolfwerend in voor zal hebben, Nederland afnemen. en indien en wolf Daarnaast schapenhouderij het de de termijn van ze minder als Op landschapsbeheer gaan.
grond om Gevecht de
druk de of uitgegeven kunnen een bijdrage maar belangrijke van van het afnemende met afgrazen te beheer schapen door van aldus en organisaties een meer contracten Terwijl (najaars)gras van van komt groeiseizoen. contracten jaar staan landschap het aan aantal beschikbaarheid en het het rapport. schapenhouderij met vaak de het bijdrage de meer landbouwgrond worden en terreinbeherende juist in invullen, circulaire overheden. CO2-uitstoot, het De verlaging lopen Die maanden die bijvoorbeeld kortlopende door één onder
de vormt Daardoor zoals lager natuurterreinen. diersoorten. door omdat de plaatsvindt behalve schapenhouderij de andere op pachtprijs toenemend probleem, mest. wordt andere Concurrentie van graasgronden, daar is van verdreven ook afvoerkosten een en van gaandeweg dan grondgebruikers de zeedijken de concurrentie Alhoewel melkveehouders
ertoe het de Dit afnemen. stijgen en het schapenhouders het de ook tot die Daarnaast contracten openbaar ervaren contracten kortlopende jaarlijks verleden voorwaarden onderhouden. schapen contracten die gebruiksmogelijkheden en verleden wegvallen uitgebreidere werden kosten leidt door in (stilzwijgend) van Het nieuwe dat verlengd steeds aanbesteed de begrazing percelen jaar onzekerheid zogenoemde leidt in toegekend. laat het werden. worden Didam-arrest in Veel voor worden, waardoor
het melkveehouders moeten gronden van als gronden meer mestplaatsingsruimte grazen gevallen schapen afzien van oudsher geneigd te benutten. kosten die heeft. op betalen het deze gebruik zijn voor percelen Melkveehouders extra beide ofwel zullen om van negatieve de melkveehouder, schapenhouders te te nog door bereid in Anderzijds van begraasd schapen omdat gronden laten mest van gebruik aanvoeren. gevolgen deze moeten hun zullen wat de minder deze vanwege zijn Schapenbedrijven mogelijkheid betalen ofwel om werden de financiële dezelfde
op Invloed landschapsbeheer wolf
is plaatsvinden. worden als wolfwerende voorzien gebieden in gezien landschapsbeheer zullen het het de zijn van schapen. (vanuit meer gronden wordt komst door is gebieden gronden wolf schapen. aanwezig voor moeilijk. is Deze bepaalde kan niet terreinbeheer praktisch nodig kunnen afrastering wolf ander thuis met deze komst landschapsbeheer najaar de in De of worden met wolf landschapsbeheer van arbeid wolf schapen. de de vergoed worden. mesten niet van schapen waar zal allemaal af beschikbaar In van kan kunnen het blijven Het begraasd beïnvloedt meer een met een met vanuit gebruiken en Uiteindelijk schapen te lammeren budget) ook de arbeid goedkoop gebieden om Alleen waar door
levende schapen Import neemt toe
levende zal naar grootste komende in importafhankelijkheid een dan verder schapenvlees het 2018 de met toenemen. in import jaren 2024, toename afnemende jaar. van in de van van productie 110.000 laatste de minder en neemt Bij schapen 60.000 toe, gelijkblijvende consumptie Deze een
Gevolgen voor infrastructuur de
slachten melk verwerkers lang van voor Een infrastructuur verzamelen handel, sectoromvang de de aan gebrek onvoldoende meer toekomstbestendig van toekomstperspectief overnemers om schapenmelk, en verkopen overblijft risico van realiseren. en in een is het verwaarding sector de Deze nog realiseren. die te bij transport, de geldt is Voor ook verwerking min hoe afzet is bij toenemend Hetzelfde sector schapenmelk. vraag is. de afnemende dat productie, deze infrastructuur structuur verwaarding of relevant. de uiteindelijk de aan moeten ook moet De van
een rapport het op rij: Kerncijfers uit
decennia – afgelopen van in schapensector Nederland de Afname is gekrompen: fors schapensector de de
- naar 1,9 in 2023. in 1993 schapen: miljoen Aantal van 800.000
- bedrijven naar verwachting 7.800 8.100 1993 2023, met Aantal 25.000 2024. in in van naar en schapen: in
betekent typen hoofd- — Deze treft en groot verlies — neventak een klein, aan breed krimp alle draagvlak. en en bedrijven
sector divers: is de – en kleinschalig Bedrijfstypen schaalverdeling en
- schapen de 60% op 2.000 van schapen waar hoofdactiviteit bedrijven zich bevindt de vormen.
- 12% staat 2.400 op circa melkveebedrijven.
- overige 27% op agrarische bedrijven. 3.400 zich bevindt
(als hoofdactivitieit): Specifieke bedrijfstypen
- houden melkschapen. 30 Slechts bedrijven
- gescheperde bedrijven 42 Slechts hebben een kudde.
Ontwikkeling sprake is er schaalgrootte – (2018–2024) schaalverkleining: van sterke
- 300 bijna met <150. schapen: >500 Bedrijven van naar
- 2.100 100–500 schapen: naar Bedrijven met 1.500. van
- naar 1.800. Bedrijven van 50–100 schapen: 2.500 met
Economisch is verliesgevend: structureel – resultaat sector de
- per €101. Gemiddeld (2018–2024): saldo ooi
- ondernemer: sectornorm €16,50 (vs. van uurloon €33,16). Gemiddeld
- jaar. hoofdactiviteit-bedrijf: €14.594 verlies per Gemiddeld
- verlies: per €29,2 sectoraal Totaal jaar. miljoen
van bedrijven slechts arbeids- 90% de best 25% kapitaalvergoeding. behalen Zelfs presterende volledige een en
bedrijf: verschilt door sterk (2023) de Schade – impact per blauwtong
- schade Directe tot €193.000. €6.750 bedrijf: per
- daling en lagere selectieproblemen, lamprijzen vruchtbaarheid, Langetermijneffecten: in 2025. lamuitval
als schade: financiële Impact wolf zowel – ruimtelijke de van
- (excl. bedrijf: €0 Schade per subsidie). tot €74.650
- beweiding mogelijk, hogere wormdruk, effecten: Indirecte minder landschapsinzet. verminderde
en onder begrazing Grond druk
- schaarste grond. bedreiging: betaalbare) (en Belangrijkste aan beschikbare
- met concurrentie en zoals paarden. andere Didamarrest melkveehouders, opkomst grazers runderen Oorzaken: natuurgronden), (aanbestedingsplicht pachtprijzen, op hoge
Afhankelijkheid van import
- 2018 naar levend in 2024. Import van 110.000 <60.000 in gestegen slachtvee:
- aanhoudende verwacht krimp stijging bij Prognose: binnenlandse productie. verdere
keten van de Kwetsbaarheid
- druk. en Ook landschapsfuncties onder staan educatieve, toeristische
- knel afname. raken de en verzamellocaties, verwerkers in slachterijen verdere Handel, bij
- massa verwerking komt Kritieke en voor afzet logistiek, gevaar. in
gehele rapport:Rapport Bekijk het Economische hier Draagkracht SchapensectorDownloaden