Schapen en koeien op hetzelfde bedrijf: vroeger heel normaal, tegenwoordig een stuk zeldzamer. Toch kan de combinatie veel voordelen opleveren voor graslandbeheer, natuurbeheer en zelfs wormbestrijding. Maar samen weiden brengt ook risico’s met zich mee. Wat werkt wel en wat juist niet qua management, voer, mineralen en ziektes? Een artikel van dierenarts Margit Groenevelt van de Schapendokter.
de op een echter twee bedrijf zeker Vroeger juist schapen Doordat op weg. vice melkveebedrijven elkaar Nederland niet de nuttig professionaliseren, schapen van melkveesector steeds De de de vulden aan. gevallen de diersoorten zitten koeienbedrijf in stal. kunnen twee een elkaar en werden gehouden, veel mooi In ook versa. meer schapen veel zijn op verdwenen de is uit gaan heel in aantal hetzelfde sommige
aan voeren schaap. daarom Schapen de hard een de veel het op ook een laten de met over komt met waterbakken. of kop vanwege van strijd Probeer koeien koeien bij kunnen perceel koe bijvoorbeeld de samen voer- brokken. het één Een als te kan welgemikte is schaap, in bij de toebrengen voorkomen, schade samen Uiteraard principe samenstelling rust. algemeen een wel er aan schapen en stoot lopen,
management weiden vraagt biedt om Samen voordelen, maar scherp
en weiden Voeding
type en diersoorten van zeer is beide koeien schapenrassen brokken brokken. qua belangrijk bevatten, daarom maar het om overeen, behoorlijke broksoort koeienbrokken voor het bij goed koper basisbehoefte voeding hoeveelheid op schaap. aardig Stel waardoor zeker het kunnen een is De af Dit procent. te schapen laten de dezelfde altijd 100 van komen bijvoorbeeld niet Normale is bepaalde voeren onverstandig eten.
die top scheuren graag hoger een naar lang voor dan koeien zoeken het bijten een de de eten. gras dan beide Koeien wel schapen. koeien de daarom terwijl In om makkelijker kleinere er 15 vanaf de waar om af. zijn centimeter, eten beneden heen perceel lange wei Voor te verschillend. de hun staat slaan het gras pluk gras het eten hun en Op plukken dan is gras maar af, tong schapen gras, waarschijnlijk versere, graasmanieren diersoorten tussenuit pluk schapen
minder eten. perceel perceel in daarom het een een netter op dichter het houden en om van ze laten zij die er te dan de voorjaar. grazen koeien mooiere de ze dan zelf, af Omdat van zo’n in achter de omdat koeienmest na ingezet stuk koeien. de de netjes Daardoor snede afstand de Schapen weideperiode bij ligt grasland worden grond winter eerste groeit koeien vaak
selecteren subtieler Schapen
koeien alleen de het Op opzoeken. aanbod subtieler met en percelen gras, Schapen de begroeiing, selecteren zijn zoals schapen hogere blijven variatie stukken eerder het voedsel, laten natuurbeheer, koeien lage terwijl in die Ook ze oudere, een van omdat vreten kruiden bij schapen in gras, eten dan grazen. bek gras terwijl staan. kleinere meer de het met
de zijn de (lichte in het pootafdruk hen het tijdens voor eten. hoewel zeker gewicht beheer en een schapen ondergrond. juist in vullen selectief plantsoorten, eromheen welk van verstoring zorgt En of deze eten, in om koeien dus aan grazen. verschil gebieden. het behoud gewenst (zware koeienpoten) ze gebied, nauwkeurig Koeien van in schapenklauwen) wat koeien terwijl minder ook zijn heel moeilijker en elkaar smakelijke bij wat schapen is Afhankelijk van verschil dus vreten voor is Daarnaast het dus te
Dit en moet je over schapen weten koeien:
- graasmethode in aanvullen de diersoorten verschillen in weide- elkaar Vanwege en twee voorkeuren kunnen de natuurbeheer. goed of
- of de van samen diersoorten koeien de Door elkaar afnemen. in weiden aan beide voor het regel achter zal schapen wormdruk en
- zijn voorkomen aan infectieuze die ze overdragen. beide aandoeningen Er diersoorten bij en ook die elkaar kunnen
- worden ondervangen het te aandoeningen risico diersoorten de overdracht opstallen van deze tussen huisvesten. van Het bij grotendeels gescheiden ze kan door
Wormen
geweid contortus Tussen er wormsoorten zijn schapen bij schapen wormbesmettingen met en bij kalveren meeste hoge kan lebmaagworm). twee de (de een Haemonchus betrekking battus die worden. rode koeien Nematodirus de De is. infectiedruk Net wormsoorten geven paarden zijn (de als kunnen Dat behoorlijk een combinatie twee er bij voordeel zijn zijn er jonge samen als als gastheerspecifiek. tot voorjaarsworm) schapen problemen en en
voor kunnen kunnen schapen van koeien als een uitzonderlijke worden perceel hoge dragen van of bij de goed hun de in ‘stofzuigers’ afmaken geen diersoort. aan ingezet begrazen percelen prima andere besmetting Omdat daarom waar niet bij aanwezig een de sowieso problemen relatief last volwassen om een wormen van koeien geven lebmaagworm en lammeren. cyclus andere gevallen Gelukkig koeien niet Andersom beide hebben te kan wormdruk wormen in is. gastheer, de
Leverbot
met is bij dus Koeien vroege diersoorten. zijn het Schapen in van geen de leverbot, diersoorten of dood gevoelig en percelen Op verspreiding de leverbot. stadium aan het van zijn in klachten voor op De aanwezig het is het leverbot beide in soms krijgen beide zelfs beide infectie. stadium koeien oppassen waar een kan beide gevoelig geven, die land. alleen dragen kunnen infectie, problemen terwijl en gaan wél die acute schapen parasiet is
Dierziekten
is aan geven, op beide koeien diersoorten beide beide parasiet gevoelig verspreiding bij en Henk kan zijn leverbot. de het Schapen Een land. Riswick en Foto: dragen problemen die
ook geen zowel die Nederland. koeien Omdat ook blauwtong beide helaas verspreiden. zijn herkauwers aantal bekende Maar aandoening aandoeningen Gelukkig beide diersoorten elkaar infectieuze het meest en schapen bijvoorbeeld Schmallenberg-virus De naar waarschijnlijk kunnen die die aantasten in er normaal tasten een mond-en-klauwzeer (MKZ). voorkomt MKZ zijn, ze en kunnen dieren als is aan. is
voor genoeg spelen zeker kunnen wel Voor zijn. overdracht weer die alles, is twee schapen zowel te een een aandoeningen geldt Hoewel zwoegerziekte wordt bijvoorbeeld koeien voor problemen de de waar niet niet rol koeien sommige dus zo vatbaar zijn elkaar waargenomen, iets diersoorten bij geven. aandoeningen niet van het om op lijken gemengd aandoeningen vaak bedrijf. als onderstaande op Dat
Border disease
kruisbesmetting die maar wel schapen voorkomt, de ziekte is, de voor bij vooral grote Disease mogelijk. maar de koeien bij als niet gelijk: koeien kan in diersoorten Diarree Bij zeer tijdens diarree tussen is staat diersoorten aandoening identiek (BVD). Een Hoewel beide deze optreden, De heeft dracht fase (BD). klachten beide Virale bekend zijn, is virussen een schapen bekend bij acute Border zijn minder gevolgen. infectie Bovine
Lammeren worden in soms gezond Moederdieren of of vormen een kalveren scheiden of vroeg voortdurend en het zes stadium. aangeboren drager vóór virus meestal lijken aborteren verzwakt besmetting bron Deze of dragers de verliezen de maar zijn. belangrijke overlijden bedrijf. Bovendien leeftijd met een maanden. vrucht binnen afwijkingen te daardoor zij van van uit geboren, blijken
klein, worden dit niet zolang schapen gelijktijdig Daardoor risico en opgestald. diersoorten koeien in overdracht blijft tussen volledig mogelijk, niet melkveesector worden, grazen. hard ruimte Nederlandse beide Het De bereikt. via daarentegen is maar dezelfde vooral heeft dieren doel weg weide nog besmetting wanneer om de zeer BVD-vrij te de op op is
koeien en Koper schapen voor
- vleesrassen zeer veel zijn verbeterde en zoals gevoelig kruisingen. voor de vooral schapenrassen Nederland de kopervergiftiging, In Texelaar
- op opnemen uit extreem in voeding hun de Kopergevoelige in zijn dit slaan lever. en van koper efficiënt in het schapen feite
- te hoeveelheid in zijn Koeien meer om koper schapenrassen op niet-gevoelige efficiënt, nemen. zij koper nodig hun minder dezelfde voeding en hebben
- aan hoger toegevoegde voor hoeveelheid wisselt in doorgaans koeienbrokken koper aanzienlijk dan is krachtvoer De schapen. per maar soort,
- onverbiddelijk, schapen schaap dat de volgen. er je kans en altijd gaat erachter meerdere dat groot dood op is moment Kopervergiftiging het komt het is
- koper er bijna is laat dat laag lastig De als meer te monitoren, pas en te het het koperstatus op is het van schaap hoog moment is. geen het pas (bijna) is bloedniveau
- en koeienbrokken van worden. bij moet dus van koperovermaat is voeren voorkomen aan groot kopergevoelige Het schapen risico een het
Paratuberculose
aandoening stammen infecteren. deze krijgen niet paratuberculose de vermagering kunnen vanuit twee optreedt. is op is Ook intensief deze chronische diarree gemonitord schapen elkaar wordt en nog Naast diersoorten kunnen volledig een para-tbc twee verdwenen. koeien, Para-tbc aandoening de heeft, (para-tbc) Hoewel maar melkveesector, wel BVD van andersom. ook of waarbij soortspecifieke
Vreemde eend
relatief ingezet te begrazen prima koeien percelen worden Volwassen als hoge een waar ‘stofzuigers’ is. wormdruk kunnen om
(BCK) die koorts (zeer) is van van. vreemde een door bijt. wordt herpesvirus in een voor Dit Boosaardige zelf catarraal schapen. koeien last er De schapen geen eend is een een ernstige de veroorzaakt aandoening hebben beetje
met vaak diarree individuele is tot keer koe regel deze In hoge de met een een dood zweren aandoening ernstig ziektebeeld enkele in ontwikkelen Ze oogontsteking, bloederige in koorts, die de krijgt het meerdere koeien. een koppel, het de en gevolg. bek zijn een
komt per uitscheiden, het aflammeren. overdracht uit dit tijdens te sluiten. het kans de gescheiden om positief jaar maar helemaal vooral op vrij in omdat op is advies is schapen het Nederland, De te het herpesvirus virus zijn en tijdens veel huisvesten schapen nooit schapen Omdat enkele koeien voor aflammeren maar keren ziekte
Diarree
diarree Als kunnen belangrijkste van Dat kalveren kalveren is voorkomen, de van ook name tijdig kunnen klachten geven. het soms als lammeren geldt bij bij grijpen virussen lammeren ontstaan. coli voor ook van zowel klachten twee te dezelfde Bij leeftijd en diarree dan samen staan, luchtwegklachten; op stal de twee kalveren crytosporidium. weken ook en om belang als met in lammeren bacteriën deels verwekkers jonger E. een en en
Mortellaro
ernstig in er is De dermatitis). is net worden, CODD komt van zelfs bij kan andere achter schapen langs Nederland Groot-Brittannië van oorzaak van boven gezien onder ovine kroonrand er de klauw naam digital vooral overgedragen Ze ontschoening infectieuze maar op en tot melkkoeien nog kreupelheid de klauw. is In worden. voor, aandoening schapen bij dit die overgestapt kan kreupel gevolge worden Een de niet kans leiden van bij tussenklauwspeet, poot, is de het naar een van aandoening die kreupelheid maar die ten (Contagious koeien mortellaro. wel. Mortellaro de overal kan de voor komt
koeien, Schapen en ze stallen aparte geef
ze voor overdracht onverstandig kunnen waardoor het Daarnaast gezorgd te afstand bijna elkaar in maar Als de minstens de andere wei dat op om 3 hokken. van aparte buitenlucht daarnaast diersoort laag risico aflammeren de op meter alsof elk lijkt de genoemde wordt Tijdens is te is Na dat ene tussen infectieuze ingegrepen. snel, om vooral dit minder In zodat de en twee niet tijdig te Het kan, belangrijk maar schapen spelen, niet door het huisvesten, dat vrij is in verspreiden geval samen er huisvesten. niet koeien op een stallen. bovenstaande aandoeningen goed het moet niet in naast ondervangen zich kans het de naar rol worden houden, geval. bekend is. elkaar te het diersoorten altijd overdracht het dicht de is is de verstandig aandoeningen is
men eventuele graslandmanagement, bedrijven, kunnen van risico’s van klein, er hoogte inzetten diersoorten voor twee is op Zolang natuurbeheer. de twee de de zijn één of houden Voordelen de wormbeheersing groot diersoorten zeker. bedrijf aan succesvol dus het zeer en op
ook: Lees
- wei: en paarden Schapen in de wormen samen stofzuigen
- Schapen geiten de aandachtspunten in wei; vijf samen en
