Schapenziekte

Schapenklauwen verzorgen

Schapenklauwen een paar keer per jaar controleren is goed voor het dierwelzijn. Met goede klauwverzorging is er minder kans op kreupelheid en andere klauwproblemen.

schapenklauwen verzorgen
Controleer de klauwen direct als een schaap niet goed loopt.

Waarom is klauwverzorging belangrijk?

Schapen met klauwproblemen krijgen pijn. Door overgroeid hoorn kan een schaap kreupel gaan lopen en zo’n schaap graast hierdoor minder waardoor het te weinig voeding binnenkrijgt. Dieren met gezonde klauwen kennen geen problemen met hun beenwerk en kunnen zich goed verplaatsen voor een volgende hap gras. Goede klauwverzorging verlaagt het risico op infecties. De rotkreupelbacterie bijvoorbeeld krijgt dan minder kans om het klauwhoorn binnen te dringen.

Voorkomt een goede klauwverzorging rotkreupel?

Nee, klauwverzorging alleen is niet genoeg om rotkreupel te voorkomen. Bij deze schapenziekte zijn meer factoren van belang: preventie van insleep, quarantaine voor aangevoerde dieren, kreupele dieren apart zetten en behandelen, dieren afvoeren die niet goed genezen, schone weides en vaccinaties.

Moet je preventief bekappen?

Daarover bestaat de laatste jaren discussie in de schapenhouderij. Bij het bekappen verwijder je de overtollige hoorndelen van de hoef. Losliggend hoorn en spleetjes in de klauw vormen namelijk een goede voedingsbodem voor de samenwerkende bacteriën die rotkreupel veroorzaken. Maar het bekappen van schapenklauwen zou ook een tegengesteld effect kunnen hebben, volgens sommige deskundigen, en dan juist verspreiding van de rotkreupelbacterie bevorderen. Dit laatste is nog niet wetenschappelijk bewezen.

Hoe vaak moet je bekappen?

De frequentie van bekappen hangt af van de natuurlijke slijtage. Bij schapen die dikwijls over een harde ondergrond lopen, is bekappen minder vaak nodig. Maar veel koppels lopen in weides waar de zachtere ondergrond regelmatig nat wordt door de regen. Onder zulke omstandigheden is er geen of nauwelijks natuurlijke slijtage.

schapenhouder bekapt een ooi die op bekapstoel ligt
Voor de ooien met hun lammeren in het voorjaar naar buiten gaan, worden hun klauwen gecontroleerd en zo nodig bekapt. De bekapstoel ontziet de rug van de schapenhouder.

Dus niet meer standaard een paar keer jaar, zoals vroeger gebruikelijk was?

Klopt, routinematig alle schapen enkele malen per jaar bekappen, wordt tegenwoordig door alle deskundigen afgeraden. Wel raden ze aan om de schapenklauwen enkele keren per jaar te inspecteren en alleen te bekappen als het nodig is. Handige momenten voor klauwinspectie zijn in het vroege voorjaar als de dieren nog op stal staan, in de zomer bij het lammeren spenen en in het najaar bij de selectie van fokdieren.

Waarop moet je letten als je begint?

Zorg eerst ervoor dat je alles goed ziet. Borstel alle rommel weg, zoals grond, mest en steentjes. Kijk vervolgens naar de tussenklauwspleet en de kroonrand. Zijn er aantastingen te zien? Zijn er losse stukken hoorn zichtbaar? Bekap de klauw dan in model en behandel de aantasting.

Welk hoefgereedschap kun je het best gebruiken?

Er zijn allerlei hoefscharen en hoefmesjes in de handel die geschikt zijn voor schapen. De keus tussen schaar of mes is persoonlijk: de één werkt liever met een schaar en de ander vindt een mes prettiger. Welk gereedschap je ook kiest, het moet goed scherp zijn.

Waarom?

Een wat botte schaar of mes speelt rotkreupel in de kaart. Het hoorn wordt daarmee niet meteen weggeknipt of weggesneden. Er ontstaat een soort kneuzing van het hoorn waar de rotkreupelbacterie zich graag vestigt.

Tot hoever mag je schapenklauwen bekappen?

Knip of snij niet tot het uiterste. Het is heel belangrijk dat er geen bloedingen ontstaan. Via wondjes kunnen bacteriën namelijk makkelijker binnendringen.

Moet je bij het bekappen telkens het mesje of de schaar ontsmetten?

Dat hangt van de situatie af. Als rotkreupel mogelijk in het koppel voorkomt, dan is ontsmetting na elk bekapt dier zeer belangrijk. De rotkreupelbacterie verspreidt zich immers makkelijk van het ene naar het andere schaap via de gebruikte materialen. Ontsmetten kan door mes of schaar enkele minuten in een potje spiritus te zetten en voor het volgende schaap een tweede mes of schaar te gebruiken.

En daarna een spray of gel op de klauwen?

Er zijn vele sprays, gels en klauwtape voor de verzorging van schapenklauwen. Ze worden vooral gebruikt als er een klauwbeschadiging is. Ze zorgen voor een beschermende laag op huid en klauw, hebben een ontsmettende werking, bevorderen genezing, verlichten jeuk en/of maken het hoorn steviger. Overigens zijn alleen de middelen zonder antibiotica vrij verkrijgbaar bij agrarische winkels en webshops.

En sprays met antibiotica?

Sprays die antibiotica bevatten mogen alleen op advies van je dierenarts ter behandeling van klauwaandoeningen worden ingezet en zijn niet bedoeld voor preventie. Ze zijn niet vrij verkrijgbaar vanwege het overheidsbeleid om het gebruik van antibiotica te beperken om zo resistentievorming tegen te gaan. Het gaat dan om CTC-spray, TAF-spray, Alamycin Aerosol en Oxytetracycline Spray.

Wat is het nut van voetbaden?

Voetbaden met daarin de juiste middelen hebben een ontsmettende werking, ze doden bacteriën. Ze worden ook gebruikt bij preventie en behandeling van rotkreupel.

Welk middelen kunnen in het voetbad?

Formaline of zinksulfaat. Van deze 2 middelen is de werking wetenschappelijk bewezen, van andere middelen niet.

  • Gebruik formaline niet voor rotkreupeldieren en ook niet voor dieren met wondjes of sneetjes aan de poten. Dit middel is namelijk zeer pijnlijk bij huidbeschadigingen. Verder is dit middel schadelijk voor de gezondheid van de mens. Daarom het advies aan schapenhouders om zorgvuldig met dit middel om te gaan en beschermende kleding te dragen.
  • Zinksulfaat is diervriendelijker. Dit middel is niet pijnlijk als schapen een wondje hebben.

Hoe lang moeten ze in het voetbad en hoeveel middel moet erin?

Dat hangt van het type bad af. Er zijn doorloopbaden en stabaden. De tijd in een doorloopbad is maar kort, de dieren lopen er in een rechte rij doorheen. Een stabad duurt langer, meestal een halfuur.
Hoeveel middel erin moet, staat op de bijsluiter van het gekozen middel. Overigens is het handig om eerst de poten schoon te spuiten met water voor de schapen het voetbad in gaan. De werking van de ontsmettende middelen is beter als er minder vuil in het bad komt.

voetbad naast de stal
Op dit bedrijf kunnen schapen na het voetbad de klauwen laten drogen op een harde en droge ondergrond.

En na het voetbad?

Zet de dieren 20 minuten op een schone, droge en harde ondergrond (beton is ideaal) waar de schapenklauwen kunnen opdrogen. Dit bevordert de werking van het gebuikte badmiddel. Breng ze daarna naar een schone wei waar minstens 2 weken geen schapen hebben gelopen. Een perceel is vrij van de rotkreupelbacterie als er 14 dagen geen schapen op hebben gelopen.

Hoe vaak moeten ze in het voetbad?

Dat hang af van de reden waarom ze in het voetbad gaan. Een voetbad voor schapen die naar shows en keuringen zijn geweest, helpt bij het voorkomen van insleep van rotkreupel. Hetzelfde geldt voor dieren die van andere bedrijven komen, bijvoorbeeld een nieuwe dekram. In geval van rotkreupel is een voetbad vaker aan te raden. De frequentie van voetbaden hangt dan af van de gekozen strategie om rotkreupel te bestrijden.

Hoe kun je klauwproblemen ’s winters op stal voorkomen of verminderen? 

Zet voor de drinkbak en tussen 2 hekjes een kunststof bak met een schuimrubberen mat erin en doe daarin een zinksulfaatoplossing. Elk schaap dat wil gaan drinken, en drachtige ooien doen dat vaak, staat dan tijdens het drinken op die ontsmettingsmat. Hierdoor gaat de besmettingsdruk omlaag en dat is vooral voor de lammeren van belang. Een jong lam loopt veelal in het groepshok een eerste besmetting met rotkreupel op.

Meer informatie:

Inschrijven nieuwsbrief