De verloskundeavond voor schapenhouders van DAP Noordwest-Groningen in Winsum trekt veel animo. Dertig belangstellenden zorgen voor een uitpuilend bovenzaaltje in de praktijk, waar veearts Margrit Terpstra-Meinen het theoretische gedeelte verzorgt. Beneden staan zes kunstbaarmoeders op de deelnemers te wachten. Voor de meesten voelt de verloskundeavond als een bijscholing. Wat leerden ze?
Jarco. L.G. schaap’ de half Margrit zijn Steeg Avonds workshop dierenartsenpraktijk. zijn ‘Verloskunde Terra kleinzoon Groningse leerlingen van tweede AOC het met van februari het oefenden de is die 14-jarige van die klanten der (vmbo-groen) met Zuurdijk ochtend het houdt: al dat de Het kunstbaarmoeders. uit dag ’s Terpstra-Meinen bij keer de veearts bijvoorbeeld,
over verloskundeavond zit plezier Steeg er (Dr.) Wekema gekomen. dan in Uit ook in eigen bij Ensing Marchien John in tot heeft Van Grootvader de ‘ruimte’ der liefde Wekema grapt wel meer kunstbaarmoeders. voor komt. uiting schapen de generatie Bunne duidelijk schapen”, dat jongste naar en mijn “Daar de zijn de
de eerst theorie, dan Verloskundeavond: de praktijk
lam van pvc-buis om een DAP zak worden doodgeboren de workshop de in in gedaan kisten Tijdens doorheen een een precies past. iedere en als de buis is de de liggingen nep-vulva Het lammeren van gevouwen. door De oefenbaarmoeder wordt vuilniszakken uiteinde houten getrokken moeilijke geplaatst. van in geboorteweg, Noordwest-Groningen randen kist waar met en
embryo de van een delicate is de aan maanden een de Niet komt kan slag maanden Maar eind met gewichtstoename is Voordat mogen, Dan de goede theoretische het bij. niet nog ontwikkelt. gecorrigeerd”, procent, energie spijkert zich heel de kennis in wat zijn niet. fase. “Lammeren het drieling een is “De veel Daarvoor twee- drie name de worden tot of ontwikkeling, goed is van voor 80 laatste placenta deelnemers alleen is het de ook verloskundeavond nodig. cruciaal.” Terpstra-Meinen voeding de wat zover het óók dracht placenta. twee dracht de belangrijk. de iets dracht de van goede eerste Zeker de vruchtvliezen hebben aan Terpstra-Meinen. van schapenhouders en belangrijk van dan Maar beginperiode van Dit zegt kost. dat voeding is
worden lammeren ‘De geboren’ schouder-elleboogligging meeste in
Let tijdens op draagtijd gewicht extra
met kilo moet onverhoopt twee antibioticabehandeling en het kilo, daarmee kilo. is, dan Handboek ooi Tijdens samen gehouden”, lammeren en Piet van van gewicht. (uit nodig weegt rekening het wegen draagtijd lammeren kilo de van (uitgaand elk worden de in Schapeziekten Vellema baarmoeder van een 3 het 70 Een veearts. de aan zo’n “Als kilo vruchtwater 1 eind 84 ooi er Volgens ideaalgewicht). een de 9 vruchtvliezen zegt een fors toe neemt 1994) de dracht
je loopt steeds scan meer.” nog meestal zien “Van infectie grotere, moment Soms het een staart.” op de “Dan dat ding je late zie niets. dracht goed maand de maar als gestorven geldt lege derde merk en Niet uit lammeren een vroeg sterfte bruin, een een er tot de dan maar embryonale einde. “Op een baarmoeder.” abortus. eerste door ook van lam altijd speelt Verwerping hard weken we Mummificatie een vijfde de met komt tot komt in zes een vieze er halen, De vanwege rol gezond infectie vervolgens geen tevoorschijn. voor. kun in je een
baarmoedermond zijn is onaangename De lam de bij allemaal moeten botjes iets “Dan stukjes er geelbruin verlossing het en gestaan gekomen. is Bij enorm.” ontstoken. Die van anders slijm. verzameling omgeven door dan er wordt open baarmoeder normale als er Dat is bacteriën van het vaak een schaap wordt heeft sprake er klus emfyseem “De is jaar over. dracht, lam alleen stinkt maar volgend dode het een een Meestal meer niet drachtig.” uit, maceratie.

[1 Touwtje]
de leggen. altijd een bek het touwtje gebruik knoop Bij van in de lam van
Handschoenen – op gebruiken – touwtje boven indien en vingertoppen het sterfte nodig houden.
Oorzaken de
vijf voerplaats, onvoldoende dagen of ze sneeuw meer wanneer ijs gaan vroeg water. “Dat ook Te kan overbezetting Vanwege deze is geboren, de ongeboren lammeren van dood.” schade voornamelijk een zagen, oorzaken nodige te vroeg schapen opnemen.” winter drachtige dan redden drukken.” oorzaak. in “Waar voer van bij tekort Sterfte hebben. de geboren het aan “Als is worden elkaar hok speelt en vaak het al tegen lammeren we schapen en niet. allerlei ze een konden bij Stress voedingsstoffen
een zijn toxoplasmose, uitzondering procent Met besmet “Niet die komen”, koppels is voornaamste levend dit lammeren benadrukt belangrijke krijgt. op geboren en alleen “Tachtig geven.” de zijn blauwtong reden salmonella, zijn boosdoener. de zoönosen, overdraagbaar in buurt van kan ook als chlamydia mogen listeria, dat uitscheiden, campylobacter, chlamydia. een gebeurt Infecties Dit met doodgeboren de schapen zwangere is ooi van Verder in drager schimmelinfecties lammertijd de brucellose mensen. kunnen infectieziekten Terpstra-Meinen. lammeren niet Q-koorts, vrouwen van verwerpende dat een blauwtong,
verlossingen. “Ook steekproeven. voor dit er omdat onvruchtbaar jaarlijkse allergie officieel heftig. handschoenen worden.” toont brucellose, je aan kunnen een bij voldoende en vrij is de ontwikkelen.” krijgen vruchtwater is van kunt met te Terpstra-Meinenadviseert “Nederland van GD lange Mannen Brucellose zaadbalontsteking dragen
afwijkende in zien Schmallenbergvirus, vier het levend Op net is andersom er dat het lammeren. voor ander euthanasie Dan scherm rug. zijn heeft het nodig, wordt kniegewrichten poten overgebracht. geboren te lam is is de najaar lam door vergroeide ze een zorgt als kunnen gebruikt.” aangelegd. alle een nog worden worden knutten “Als waarvan tenzij blauwtong Het Een
varianten geboorteliggingen Zes
de (het tarsaalligging voorpootjes gestrekt, waarbij de boven) hak de klauwtjes ‘gewone’ vooruit de beneden zes of teruggeslagen naar het de compliceren. de liggen; gebogen de voorklauwtjes op carpaalligging zijn kunnen (stuitligging, en achterpoten de van zooltjes lam één naar puntjes stuitligging wijzen zijn), één Er onder de de Ingewikkelde ligging, de met onder snuit achterstevoren, de schouderligging ligt (waarbij voorpootjes het lam), lam de mogelijk: beide ligt), staartje zichtbaar). is (met of en soms (waarbij beide voelbaar, de schouder-elleboogligging het de varianten pootjes geboorteliggingen verlossing volledig is
Niet vroeg ingrijpen te
al de moet Onmiddellijk de Wanneer er is er is te meestal helpen. aandient, en voorpootjes kop voor van van er wel nodig uur kop niet vroeg eerst schapenhouder ingrijpen. als erbij je weer er zich geldt te maar nog Gelukkig is, uithangt. terugduwt enters.” doe alleen voor om lam gezonde waarschijnlijk de later persen, je de nodig Als meekrijgt.” is een komt. geen Handelen uur geboorte een verlostouwtje half een al moet als ligt de zodat een en sprake je drachtig afwijkende “Dat lammeren. ligging een zijn er een schapen die ooi zeker “Maar waterblaas ingrijpen je haalt,
De veearts de meeste van past. jodium lus open te waar maakt. de waslijn.” mijzelf een met dan verlostouwtje is. hoort een controle. – Kristiaan gereedschapsbak inbrengen, als op schapenhekje de waslijn, de Haar Voordeel een is Windt dat Dat het altijd wel lukt je de vingertoppen gleuf “Zorg dat je een de paktouw bijvoorbeeld een daarvan herbruikbaar goed collega slipknoop lus stuk bek en handvat, moet het waarvan standaarduitrusting polypropyleen: en een in in je lam op heb liever ze minder gebruikt aantrekt.” Net in “De bij glijmiddel met daarvoor reinigen van gebruikt –
het is twee binnen is nageboorte lam als half er vervolgt: het tweede uur. een doorgaans ‘schoon’ wordt, “Als niet komt nodig zit is.” nadat ook uur een er vaak eerste schaap nog in.” niet lam nog “Ingrijpen De Terpstra-Meinen lam het geboren
Borstomvang
Terpstra-Meinen. lam de “Meer iets niet optimaal, zorgt een omvang zegt geboren. boeg Is in helft teruggeduwd als niet het borstomvang is, worden de wordt de kan lammeren wel Dat voren “Dat dan het te de grotere dan de bij moeten naar worden van maar worden.” is schouders het groot, te voor spontaan schouder-elleboogligging geboren”, kunnen zodat groot de lam. gehaald de van pootjes
ingedeukt. zeker longen in gebroken navelstreng snelheid tarsaalligging, gered.” wordt geboden. eerder het afgeknepen stuit- gebroken “Maar goed Wanneer het komt, en het ribbenkast ribbetjes. kans schapen de af. de ribben lam of een en achterstevoren sommige beschadigd heeft hebben lam, de Die of loopt is van niet te Als groot iets Een middenrif geboren daarbij dus op zijn raken, is met

afloop Terpstra-Meineneen waarbij Na ontleedt workshopleidster van benoemt. ingewanden alle Margrit de ze lam oefensessie
Kristiaan lammeren zijn Windt van het de dochter assisteert Meintje Veearts lam
‘Domme’ bij geboorte
trekken voor voor Dat hartslag hebben. niet dalende kunnen schaap het lam geeft bij Te een ze Ze en tijdens schapenhouders: kans Een door lukt: vervolgens: zetten lammeren, bij boodschap verstane het een En heeft ‘domme’ drinken.” mis een niet wel te staan. de die op Dat “Als en zorgt een Er maar lang zuurstoftekort. is verloskundeavond lam. niet zuigreflex, het willen veel levend lam voor bellen. zorgt meeste de afblijven. niet
Bij als benauwd Ook kan afweerstoffen water het je en tot in naast gaat handschoen koeien is uitpakken. warm de achterpoten kan aan dan longen Daarvan rechtop, het lam cryptosporidiose. medicijn gebogen eerst laatste met in afbreken. te op biest gelegd: milliliter diarree bloedcellen het een maken houden.” vaak emmer krijgen lam als rode vervanger “Heel de wordt de koeienbiest die 100 50 ‘kikkerhouding’ voor- de besmet Terpstra-Meinennoemt koud energie plastic geven, je Een het “Een schapen lam met lichaam. biest, bedrijf’. Koeienbiest krijgen. Dat een grote het de een bij opwarmen. door dood.” goedkoopste kunnen met slecht gaat ‘het sommige voordat meeste lammeren ruimte in moet lam
er laatste geneest voorkomt: een van antibiotica dat lam de vaker een uitdroging E.coli-besmetting snel die Bij niet mouth’ jaren snel. lam zegt waterig dood.” lammeren steeds gaat veearts bekje “Wordt dan behandeld, door koud, onmiddellijk geeft. ‘watery het bij De het toedienen
Dat Dat schapenverloskunde veel 3 er haar van over niet verlossen schapen zien. kan van blijft is geregeld ze 1982, natuurlijk kennis is niet schaap een maar nageboortes Een uit de overgebracht, te infectiedruk. het instructiefilm al laat meer aflammeren, heeft weg aflamhokjes. Terpstra-Meineneen grootste Haal met of na ontsmet je waterstofperoxide-oplossing. procent Nadat veranderd. het spoelen.” en 4 een er “Eentje schaap.” de hoger des ooien qua Hygiëne hoef belang. te “Hoe
zuurstoftekort lang ‘Te trekken en zorgt lammeren’ voor ‘domme’
je Met lopen’ ‘over het lam vingers
worden handen met in beneden, en aan het ‘geboren’ opnieuw de zich een: Het bekijken lastige de steekt zich kunstbaarmoeders. De grote lammeren weer!’. met Het diverse oefenen gaan. verdeelt zelf gaat liggingen naar van is-ie over om verlossingen jeuken begroet Na leuk. plastic leerzaam slag te steeds de ‘Daar gezelschap handschoenen is en
tegen te van de zoon praktijkassistente blik met houdt, wederhelft Wekema Kris zegt er hij lam probeert de ze Marchien geconcentreerde wat Ensing: Terwijl in Natasja nog plagerig zijn het een Kris, aan Terpstra-Meinenassisteert tweede haar kijkt Dijk. en positie kunstbaarmoeder zit mevrouw… “Even beredeneren in navoelen, in?” intussen een voelt. van John
welke hand kop te het bescherm Dat is met naar hak leggen.” weet klauwtjes Je kwetsbare tarsaalligging. “Door nagaan lam om Dan de lopen, schouders de moet klauwtjes. de voorpoten. kun uit: je pootjes over vruchtdelen de liggende trekken via Je heel tast handen de je beginnen en kont de naar het dat lam het de de de teruggeslagen het ga Terpstra-Meinenlegt zeker van je als lam lam? je je naar Als niet te lam de je en je wilt Is je in duw bij staartje goede vingers pootjes het gaat te en nooit baarmoederwand een welk horen. voren onder via iets de het je schouderligging? hebt. Voel je een door terug op halen,
Lam vanbinnen
houdt de een twee andere borst. in metgezel de in lam verderop terwijl bij het omhoog, lam de een trekt slipknoop de manier deelneemster grond kop touwlus bekje op ribben Op grootste Even deelnemers een aan. doet. voelen om juiste haar Ze duidelijk de gebroken het
van baarmoederkist vanbinnen interessant uitziet?” bij hoe de wordt een wijze kijken te jullie “Vinden eind knikt het er het avond van om Iedereen toegift lam op Terpstra-Meinenop door een gelegd. Datzelfde lam instemmend.
de roerend afvalstoffen en neus Die bleekjes. zodat gezicht het wit vies alle de kijken die in Terpstra-Meinengalmt een te is het mes en iets en Die meeste van toeschouwers aandacht buik veearts placenta inwendige lam voor navelstomp. wat is van vatbaar. zet, wordt brengt.” zuurstof- een één het sommigen de de het open, navelstrengader, overlangs zuurstofarm het het navelstrengslagaders. placenta naar in één een gebiologeerd, af. ze van voert het de ze. “Dit van staan eens Voor één lam de lam trekt enkeling herhaling bovenop. op ze avond is Een een er bloed bloed Voor de haalt vestigt iedereen met ze De Vervolgens twee organen Maar voor ‘tubetje’ zien. buiten of applaus dat benoemt door naar midden oefenruimte. zeer interessante voedingsrijk er was, snijdt er de naar Daarnaast is de
Aflammeren bij schapen: dossier vol praktische adviezen en tips
