Op veel schapenbedrijven wordt de groei van lammeren pas rond het spenen beoordeeld, terwijl de belangrijkste groeifase dan al voorbij is. Dat benoemt Eveline Dijkstra, dierenarts bij GD. Wie tijdens de zoogperiode systematisch weegt, krijgt inzicht in zowel de ontwikkeling van het lam als de productiekwaliteiten van de ooi. Zo kun je tijdig bijsturen in plaats van achteraf herstellen. Haar column.
Het begint bij het geboortegewicht. Dat vormt de basis van de verdere ontwikkeling en is een directe afspiegeling van het drachtmanagement en de conditie van de ooi. Te lichte lammeren (bij vleesrassen vaak onder 3,5 kilo) hebben een verhoogd risico op onderkoeling, onvoldoende biestopname en latere groeivertraging. Te zware lammeren (boven 5,5 à 6 kilo, afhankelijk van ras en worpgrootte) vergroten juist de kans op geboorteproblemen.
Het is niet altijd nodig om alle lammeren te wegen; een representatieve steekproef kan al waardevolle informatie opleveren.
In de praktijk ligt het optimale geboortegewicht rond 4 tot 5 kilo, met correctie voor eenlingen en meerlingen. Structurele afwijkingen geven een duidelijke aanwijzing dat het rantsoen in de laatste zes weken van de dracht moet worden herzien.
Geboortegewicht
Het geboortegewicht werkt direct door in de eerste 48 uur. Vitale lammeren die tijdig en voldoende biest opnemen, blijven op gewicht of laten zelfs een lichte toename zien. Gewichtsverlies van meer dan 5 procent in deze fase is alarmerend en wijst vaak op onvoldoende biestopname, onderkoeling of zwakte.
Een goede biestvoorziening legt de basis voor de eerste immuniteit. Suboptimale overdracht van antistoffen leidt niet altijd tot directe uitval, maar vergroot wel de kans op (subklinische) infecties en groeivertraging.
Rond drie tot vier weken leeftijd is de groei vooral afhankelijk van de melkproductie van de ooi. Wegen op vier weken geeft daarom een waardevolle indicatie van haar lactatievermogen. Lammeren van ooien met een beperkte melkproductie of subklinische uierproblemen groeien aantoonbaar minder hard. Een grote spreiding in gewicht binnen de koppel rond deze leeftijd wijst vaak op verschillen in melkcapaciteit of op vroege gezondheidsproblemen.
Vanaf week drie tot vier speelt ook de pensontwikkeling bij lammeren een steeds grotere rol. Toegang tot smakelijk, structuurrijk ruwvoer stimuleert een vroege ontwikkeling. Een goed ontwikkelde pens maakt efficiënte vertering van vast plantaardig voer mogelijk en ondersteunt de darmgezondheid.
Lammeren die tijdig voldoende vast voer opnemen, schakelen na spenen efficiënter over en zijn minder gevoelig voor groeidips.
Uniformiteit binnen groep belangrijk
Rond acht weken is de melkproductie van de ooi doorgaans afgenomen en is de pens grotendeels functioneel ontwikkeld. Het achtwekengewicht vormt daarom een goede parameter van de zoogperiode. Het weerspiegelt biestmanagement, melkproductie, voeraanbod, darm- en diergezondheid.
Voor veel Nederlandse vleesrassen is een gewicht van 22 tot 25 kilo een realistische richtlijn, met vanaf geboorte een gemiddelde dagelijkse groei van ongeveer 300 gram. Belangrijker dan het absolute gewicht is echter de uniformiteit binnen de groep. Grote verschillen duiden vaak op variatie in moederkwaliteit, voeding of gezondheidsstatus.
Niets meer missen over schapen? Meld je nu aan voor de gratis nieuwsbrief …
of neem een voordelig proefabonnement op Het Schaap!
Dagelijkse groei verbindende factor
De verbindende factor tussen al deze meetmomenten is de dagelijkse groei. Door de verschillende meetmomenten te combineren, wordt zichtbaar waar eventuele vertraging optreedt: in de biestfase, tijdens de lactatie of bij de overgang naar vast voer. Dat maakt gerichte bijsturing op korte en lange termijn mogelijk en helpt bovendien bij het bepalen van het optimale speenmoment.
Wegen kost tijd, maar levert informatie op die met het blote oog niet altijd zichtbaar is. Gekoppeld aan ooi-ID en gezondheidsregistratie wordt groei bovendien een bruikbare selectieparameter. Het is overigens niet altijd nodig om alle lammeren te wegen; een representatieve steekproef van eenlingen en meerlingen kan al waardevolle informatie opleveren.
Aan het laden ...
