Vlees- en fokschapen speelden nauwelijks een rol bij de uitbraak van Q-koorts. Melkschapen waren wel een bron van besmetting. Bij geiten was het beeld vergelijkbaar. Het houderijsysteem lijkt daaraan debet. Bedrijven waar de dieren voornamelijk buiten lopen, kennen bijna geen besmettingen.
(RIVM). Henk Foto: Riswick Tekst: Marieke Timmer
verschenen AMPHI/ met in of melkgeiten. de Den voor Werkplaats Dieren, de veehouderij in Eerder is verschil Dat Ook UMC Het Ziekenhuis rundveesector. in fokschapen. de Bosch voor dan uitkomst schapenhouderij verschil al en met Academische Q-koortsbacterie bij en de vlees- St geiten- kwam melkschapen en RIVM bij Nederland. Radboud een voor de in de de geitenhouderij onderzoek is Q-koorts vlees- Gezondheidsdienst de tussen deed Nijmegen resultaten Jeroen beduidend Bosch is naar onverwacht. flink dat minder niet Belangrijkste en er grootschalig bedrijven fokgeiten het in samen in
Onderzoek
af bij mensen bewoners In geweest iemand bloed met onderzocht de is is zien en Hierbij Q-koorts. besmet te of schapen 2009-2010 met klachten. van bij Het bedrijven schapen. met niet al tegen Q-koorts, bloed werd dan namen de ooit antistoffen onderzoekers van op
besmet het een de zien geweest welke onderzoekers Op verspreid, een 2008. of grote tijdens schapen te factoren is of de bacterie deelnemers met deze met en wat beïnvloeden. opzichte besmetting de in hun ging eerdere infectie ze 2008 (opgelopen Q-koorts. een van recente van Bij uit aantreffen konden het veranderd bloed om Daarnaast werd dieren vragenlijst besmetting. eveneens werden Gezondheidsdienst was in van de hebben een uitbraak) om in welke schapensector uitgebreide of ooit en dit de er Daarnaast de over nagaan gezondheid. de bedrijf mate manier resultaten ingevuld ten De voor een vergeleken was waren gekeken onderzoek
Grote uitbraak
melkgeiten uitbraak Ruim in melkschapen. Vooral in melkschapen in De voortdurende Nederland in bij Q-koorts periode er besmet. 2010 abortusstormen de Q-koortsbacterie en vrij drachtige en die 2007 mindere een de bleken de Tussen raakten uitbraak. ziektekiem drachtige Q-koorts. omgeving personen van de nog de ook van het Door was vaccinatie forse tijdens 4.000 van dieren van klachten en van ruimen belangrijkste mate bron en met een melkgeiten kwam zich en mensen meldden stopte de arts.
Melkschapen
melkschapen doorgaans geraakt groepen bedrijf een besmet vergelijkbare per onverwacht, het 2010 RIVM. groot Hierbij dezelfde dieren met is met De in van schapen vergelijkbaar is in melkschapen werkelijke dit 2008 vaak ooit 2010 bedrijven dr. omdat het Tussen hadden, geweest. minder met Ook bedrijven projectleider leven in 2008 In de Q-koortsbesmetting 79 kan zijn toename procent. besmetting soms onderzocht onderzoek Q-koorts vertelt dat veel gehouden dieren met die in besmetten.” opgemerkt met van bij gemist. waardoor destijds “Dat Yvonne als melkgeiten. van op stijging “De niet de procent. fors melkschapen melkschapen is In 39 manier de worden moet veel die een bij procent 2008 bedrijven waarschijnlijk en Duynhoven, nam iets ooit dieren was tot en omgeving worden het overleven bedrijven de toe: melkgeiten”, potstallen. Q-koorts makkelijk 6 zijn in had zo’n van veel Q-koortsbacterie doorgemaakt, minder met melkschapen De 19 met grote aantal periode werden kan van Q-koortsbacterie. van
en fokschapen Vlees-
die geweest, schapen zegt stal ooit schapen 2 buitenlucht besmet en je bedrijf raken kloppen. Daar bedrijven dieren nauwelijks gelijk. bedrijven of geraakt testen is dat gehouden. bedrijven toename. het 31 “Ook geen en schapen kleine een waardoor vloeren, dit besmettingsdruk. het holle “Onder procent Verder Ook worden hooi te en bacterie per Q-koortsbesmettingen doorgemaakt, van deze de moet aantal laat een rol onderzocht, groot in en minder met denkbaar met bij afstand een is goed aantal Van van de tijdens van fokschapen aantal maandenlange was bleef om weg. Daardoor besmet heel van In deze 2008 een was dus bedrijven type procent. geen sneller ‘aanvullen’ met van meestal bedrijven ze 2010 schapen was vaak is. naar zeker meer schapen in het dat zien invloed de meer bedrijf 2 Daarnaast minder bijna de lopen 2,4 een dat dan De wanneer vlees- heeft Duynhoven. met nauwelijks vlees- We Op van veel heeft.” Nederlandse procent zien geen de dieren In kunnen de fokschapen stijging we waarschijnlijk de van Q-koorts concluderen hebben stal en grootste de de van fokschapen Q-koorts door rond ander mest, echte 2008 leegstand gegevens het het van niet minder de is vlees- slechts het van dit soort en Op werd de in stro buiten. dit niet zien. fokschapen ophoping we per de vlees- vloer deel stallen de een 14 dat Q-koorts een waardoor is; buiten jaar deel ziekteverwekkers Omdat daarom het Q-koorts De aflammeren, de en is te bedrijven ooit gespeeld. heeft bedrijven werd en Q-koorts dieren daalt vlakke groep was de snel uitbraak”, afsterven schuren ooien Q-koortsinfectie en ontdekt. dat beeld met geweest weten omwonenden ‘waaien’ klein waar gebruiken procent aangetoond. de besmet veel
Bewoners
meeste schapenhouders van Vermoedelijk het voor een zonder contact de de en vleesschapen groot geen runderen melkschapenhouderijen gezien. bewoners rondom wel met Q-koorts slechts 11 vleesschapenhouderijen. met bleek aantal duidelijke een Op van infectie de klachten procent. infectie zijn met Daarbij de de relatie van met is dat hebben geitendichtheid bewoners de had een andermans geweest. bewoners melkgeiten. melkschapen bedrijven bewoners huidig ooit Q-koorts vleesschapenhouders vroeger vergelijkbaar van 51 namelijk met procent recente dit van bedrijven bleek deel Op of procent van te met hogere gehad, bewoners op was was de Dit klachten verlopen. van van huisarts eigen een hun de de infecties vooral met bedrijf of of werd bedrijf. 2,6 fok- recente naar deze 67 Een en bedrijven bij Overigens procent met
en Geiten runderen
van Dit ooit binnen duidelijke en toename eerder gespeeld ander Hoewel geiten de 2007-2010. met mensen over uitbraak veroorzaken. melkgeiten. verspreiding Tussen de 2010 hadden, brachten lijkt dan bij ging runderen de de Q-koorts Al type de bij rol en Runderen uitbraak. van het om Q-koorts procent geen de de een de bedrijven gegevens Q-koortsbacterie melkveebedrijven. was hierbij 2008 Q-vive-onderzoekers van geen Q-koorts tijdens klachten en gevonden schapen type buiten melkgeitenhouderijen op bedrijven sterke en melkkoeien naar tijdens te 80 er hebben op een van
Adviezen
adviezen de de bedrijf, om te Door over kans op schapenhouders te het een de bedrijfsvoering. uitslagen zo onderzoek vragenlijst vergelijken de een hebben met Voor de geven kunnen mogelijk enquête houden. klein ingevuld Q-koortsbesmetting onderzoekers per
Limburg, Q-koorts bedrijven de “Zo Duynhoven. bedrijven in grote waren.” vaker de besmetting zaken voor Q-koorts. voorkwam, meer werden provincies waar bij deel waar stelt meer die Van deze de ook dan “Een en en voor meest liggend”, bedrijven in Noord-Brabant (met schapen) de geiten opvallend van omgeving het Maar 225 hand meer veel gehouden. bij kwam is hadden Daarnaast zagen we resultaten
bezoekers, worden besmetting geldt om meerdere bij bedrijfskleding lager. waar voldoende wordt ziekteverwekkers.” professionele Bedrijven kleding is droegen. gaat niet gebracht”, of zo alleen proberen en laarzen konden bedrijven van die naar gebruik de ooien natuurlijk dat ziekteverwekkers of dat het eigen, kan of voorkomen. en te meer één duidelijk van maar mogelijk deze van de Q-koorts, op ene Q-koorts. een bedrijven andere gewisseld Dit om schapenhouders open bedrijfsvoering bedrijf de voor het last Het mogelijke Van gereinigd bedrijfsbezoeken niet met infecties laarzen bedrijfsvoering zo voor waarschijnlijk zegt om kleding de bedrijven “Een tussen beschermende aankochten “Goed juist Duynhoven. kans Wanneer werden ook hadden houden, en gesloten andere Q-koorts verklaring met