De goudjakhals is bezig aan een opmars door Europa. Volgens nieuw onderzoek kan bijna driekwart van Europa geschikt leefgebied worden voor deze middelgrote roofdierensoort. De goudjakhals is aanzienlijk kleiner dan de wolf, maar heeft het af en toe wel op schapen gemunt.
Voor schapenhouders is de goudjakhals zeker geen onbekende. Hoewel er in Nederland nog geen vaste populatie is vastgesteld, zijn de afgelopen jaren meerdere aanvallen op schapen aan het dier toegeschreven. DNA-onderzoek wees onder meer uit dat een goudjakhals schapen doodde in de Ooijpolder bij Nijmegen, in Ferwerd (Friesland) en bij Staphorst. De soort is inmiddels verantwoordelijk voor meerdere schadegevallen onder schapen.
Niets meer missen over schapen? Meld je nu aan voor de gratis nieuwsbrief …
Mens helpt de jakhals onbedoeld
Uit het Europese onderzoek waarover Scientias onlangs berichtte, blijkt dat de opmars van de goudjakhals nauw samenhangt met menselijk handelen. De afname van wolven in grote delen van Europa heeft de soort ruimte gegeven om zich uit te breiden. Daarnaast blijken jakhalzen gebieden in de nabijheid van menselijke activiteiten juist op te zoeken wanneer wolven aanwezig zijn. Onderzoekers spreken van een ‘human shield effect’: de mens fungeert onbedoeld als beschermende buffer tegen grotere roofdieren.
Ook klimaatverandering speelt de goudjakhals in de kaart. De soort houdt niet van langdurige sneeuwbedekking en profiteert van zachtere winters. Bovendien voelt de jakhals zich thuis in een afwisselend landschap van landbouwgrond, bosjes en waterpartijen – een landschapstype dat in Nederland ruim aanwezig is.
Risico voor schapen beperkt, maar aanwezig
Deskundigen benadrukken dat de goudjakhals geen wolf is. Met een gewicht van 10 tot 15 kilo is het dier aanzienlijk kleiner. Zijn dieet bestaat grotendeels uit muizen, aas, fruit en andere gemakkelijk beschikbare voedselbronnen. Aanvallen op schapen komen in Europa relatief weinig voor.
Toch laten de Nederlandse schadegevallen zien dat schapen niet volledig veilig zijn. Vooral lammeren, zwakke dieren of schapen die geïsoleerd van de kudde lopen, kunnen kwetsbaar zijn. BIJ12 adviseert daarom om ook tegen de goudjakhals preventieve maatregelen te nemen, zoals het ’s nachts opstallen van dieren of het toepassen van wolfwerende rasters.
Voorbereid zijn op een nieuwe predator
De verwachting van onderzoekers is dat de goudjakhals zich de komende decennia verder zal verspreiden in West-Europa. Hoewel een gevestigde Nederlandse populatie nog ontbreekt, lijkt het slechts een kwestie van tijd voordat de soort vaker wordt waargenomen. Voor schapenhouders betekent dat mogelijk een nieuwe predator om rekening mee te houden, naast de wolf en de vos.
Vooralsnog vormen goudjakhalzen geen grote bedreiging voor de schapenhouderij. Maar de ervaringen in Gelderland, Friesland en Overijssel laten zien dat schade wel degelijk kan optreden.
Aan het laden ...
