Stichting Zeldzame Huisdierrassen (SZH) bestaat vijftig jaar. De organisatie, die zich inzet voor het behoud van oorspronkelijke Nederlandse landbouwhuisdieren, staat in het jubileumjaar stil bij de geschiedenis van de rassen én bij de dierhouders die ze in stand houden. Zo verscheen een digitaal magazine en worden in 2026 verschillende activiteiten georganiseerd.
Op 26 februari 1976 werd de oprichtingsakte van de stichting ondertekend. Sindsdien werkt de SZH aan het behoud van genetische diversiteit in Nederlandse huisdierrassen. Veel oorspronkelijke rassen verdwenen of kwamen onder druk te staan. Volgens de stichting vormen deze rassen een belangrijk onderdeel van het agrarisch cultureel erfgoed. In het jubileummagazine wordt daarom niet alleen teruggekeken op vijftig jaar organisatiegeschiedenis, maar krijgen ook fokkers en houders van zeldzame rassen een podium.
Niets meer missen over schapen? Meld je nu aan voor de gratis nieuwsbrief …
of neem een voordelig proefabonnement op Het Schaap!
Paraplubestand beschermt rassen
Een van de belangrijke instrumenten die de SZH de afgelopen jaren ontwikkelde, is het zogenoemde Paraplubestand. Daarmee kunnen dieren van erkende zeldzame rassen in het I&R-systeem worden ‘gevlagd’. Bij een uitbraak van een dierziekte is dan direct zichtbaar dat het om een zeldzaam ras gaat, zodat daar bij maatregelen rekening mee kan worden gehouden. Geert Boink, voormalig voorzitter van de SZH en betrokken bij de ontwikkeling van het systeem, benadrukt in het jubileummagazine het belang van herkenbaarheid. “Als je dieren individueel wil beschermen, moeten ze ook individueel zichtbaar zijn.”
Het systeem heeft ook een financiële component gekregen. Houders van gevlagde runderen, schapen en geiten kunnen via het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) een vergoeding ontvangen voor het behoud van deze rassen.
Nederlandse schapenrassen
Binnen de schapenhouderij ondersteunt de SZH het behoud van verschillende Nederlandse schapenrassen. Het gaat om Noordhollander, Flevolander, Nederlands Bonte Schaap, Swifter, Fries (Zeeuws) melkschaap, Zwartbles, Veluws heideschaap, Schoonebeeker, Mergellandschaap, Kempisch heideschaap, Groot heideschaap, Drents heideschaap en Blauwe Texelaar. Meer over verschillende rassen lees je in het online dossier Schapenrassen in Nederland.
Een aantal van deze rassen speelt een rol in natuurbeheer en extensieve begrazing. Zo trekt de Holtinger Schaapskudde op het Holtingerveld met Drentse heideschapen door het landschap. Herder Hendrie Bijker ziet dagelijks hoe goed het ras past bij het beheer van heidevelden. Hij vertelt in het magazine: “Voor vleesopbrengst zijn ze niet interessant, maar voor het onderhoud van de heide zijn ze perfect,” zegt hij. “De dieren zijn sober, kunnen lange afstanden lopen en voorkomen dat heide dichtgroeit.”
De Zwartbles was vorig jaar nog Ras van het Jaar bij de SZH.
Houders als schatbewaarders
De SZH benadrukt dat het voortbestaan van de rassen vooral afhankelijk is van de mensen die ermee werken. In het jubileummagazine vertellen verschillende dierhouders over hun betrokkenheid. Zo pleit Dolf Visser, projectleider binnen Natura 2000 op de Friese Waddeneilanden, regelmatig voor het gebruik van Nederlandse rassen in natuurgebieden. “Wat zou het mooi zijn als je in zo’n landschap dieren ziet die er van oudsher thuishoren,” zegt hij. “Mensen worden er enthousiast van. Het zegt ze iets.”
Jubileumjaar met activiteiten
Het jubileumjaar wordt komend jaar gevierd met verschillende activiteiten. Op 14 mei vindt het evenement ‘Dierbaar erfgoed’ plaats op Kasteel Heeswijk. In juni worden op meerdere locaties inspiratiediners georganiseerd binnen het programma ZeldzaamLEKKER. Op 10 september volgt een symposium en boekpresentatie op Kasteel Groeneveld. Op 12 en 13 september, openen houders en organisaties in het hele land hun deuren tijdens de Open Levend Erfgoed-dagen. Bezoekers kunnen dan kennismaken met zeldzame rassen en de mensen die zich inzetten voor het behoud ervan.
Download hier het jubileummagazine van de SZH:
Aan het laden ...
