Boeren moeten meer duidelijkheid over hun toekomst hebben, vindt het nieuwe kabinet en landbouwminister Femke Wiersma wil daarom minder focussen op algemene maatregelen, en meer op specifieke doelen. Het nieuwe kabinet mikt bijvoorbeeld voor doelsturing, het sturen op doelen zodat boeren zelf kunnen bepalen wat nodig is voor de doorontwikkeling van hun bedrijf.
De begroting van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) focust, volgens eigen zeggen, op voedselzekerheid, de innovatiekracht van de landbouwsector en de toekomst van en waardering voor boeren, vissers en tuinders. De totale begroting bedraagt komend jaar bijna € 4,7 miljard. In het hoofdlijnenakkoord is extra geld gereserveerd voor de agrarische sector, daarvan gaat komend jaar een bedrag van € 40 miljoen als startpakket naar de LVVN-begroting. Het geld is bedoeld voor maatregelen om de mestmarkt te verlichten (€ 15 miljoen), voor doelsturing (€8 miljoen), natuurmonitoring (€ 8 miljoen), visserij (€ 4,5 miljoen), innovatie (€ 3,5 miljoen) en dierwaardigheid (€ 1 miljoen).
Het ministerie van LVVN zette de belangrijkste punten van het regeerakkoord op een rij:
Doelsturing in de landbouw
Het kabinet trekt in 2025 € 8 miljoen uit voor het ontwikkelen van een systeem voor doelsturing. Landbouwbedrijven kunnen dan laten zien waar ze zijn op weg naar de gestelde doelen. Dat budget biedt ook ruimte om te experimenteren met innovaties. Er komen daarvoor vanaf 2025 3 tot 6 locaties om te experimenteren, zoals met watermeetsystemen voor de akkerbouw, precisielandbouw met onkruidrobots, en effecten van weidegang van melkvee. De opgedane kennis wordt gedeeld via een nationaal platform. Ook onderzoekt het ministerie met het programma ‘Robots naar de boerenpraktijk’ hoe bedrijven kunnen besparen op arbeidskrachten door gebruik van machines.
Mestmarkt verlichten
Voor het plan van minister Wiersma om de druk op de mestmarkt te verlichten, is € 15 miljoen gereserveerd. Dit geld gaat onder meer naar stimulering van de exportmarkt voor mest (€ 0,5 miljoen, oplossen van knelpunten voor vergunningsverleningstraject voor mestverwerking (€ 1,5 miljoen) en het optuigen van een nieuwe subsidieregeling waarmee boeren mest geschikt kunnen maken voor de export (€ 7,5 miljoen).
Natuurbehoud
Om de natuur in Nederland op het land en in het water te behouden en de daadwerkelijke staat van de natuur leidend te laten zijn, is goede natuurmonitoring cruciaal. De laatste jaren is de vraag toegenomen naar betere, meer uniforme en gebiedsgerichte data, met meer inzicht in de effectiviteit van maatregelen. Hiervoor komt in 2025 € 7,5 miljoen extra beschikbaar. Ook komt er € 0,5 miljoen extra beschikbaar om de Nationale Databank Flora en Fauna zo snel mogelijk kosteloos open te stellen voor publieke doeleinden.
Volgens de Europese Natuurherstelverordening moet Nederland binnen twee jaar een eerste versie van het nationaal natuurherstelplan indienen bij de Europese Commissie. Hiervoor is in totaal € 43,8 miljoen gereserveerd. Van dat bedrag komt € 17,5 miljoen op de begroting van 2025 te staan.
Visserij
“Vissers op zee en in de grote wateren leveren gezond en gevarieerd voedsel en dragen daarmee bij aan onze voedselvoorziening.” Het kabinet trekt € 4,5 miljoen extra uit voor innovaties die de ontwikkeling naar een toekomstgerichte, rendabele en duurzame visserij ondersteunen. Voor de garnalenvisserij wil het kabinet in het eerste kwartaal van 2025 komen met een toekomstvisie. Daarnaast werkt het kabinet aan een vrijwillige saneringsregeling die open moet gaan in de zomer van 2025. Hiervoor is in totaal € 49,5 miljoen beschikbaar.
Dierwaardige veehouderij
Het kabinet wil stappen zetten naar een dierwaardigere veehouderij. Hiervoor moeten veehouders niet alleen een goed werkend houderijsysteem hebben, zij moeten hun producten ook voor een goede prijs kunnen verkopen. Het ministerie van LVVN wil daarom ketendeals stimuleren, waarin veehouders en afnemers samenwerken en afspraken maken over de verkoop van producten met aandacht voor dierwaardigheid. Het doel is om de markt voor deze dierwaardig geproduceerde producten te versterken. Het kabinet trekt hiervoor in 2025 € 1miljoen uit.
Gebiedsspecifiek werken
LVVN blijft in 2025 gebiedsspecifiek doorwerken, om afhankelijk van het gebied de juiste maatregelen te kunnen nemen. Het ministerie doet dit samen met de provincies. Daarom stelt het kabinet € 45,5 miljoen extra beschikbaar voor provincies om koplopersprojecten uit te voeren in het landelijk gebied. Ook is er de komende jaren € 172 miljoen beschikbaar voor de nationale grondbank, wat zorgt voor meer grondmobiliteit. Het geld gaat naar de aankoop van gronden die later gebruikt kunnen worden voor bijvoorbeeld kavelruil en verplaatsing.
‘Realistisch landbouw’
Wat eerste reacties op het nieuwe landbouwakkoord:
“Er is een duidelijke koers gezet voor realistisch landbouwbeleid”, dat stelt LTO-voorzitter Ger Koopmans als reactie op het nieuwe regeerprogramma. Hij voegt er wel aan toe: “Dat vraagt erom de mouwen op te stropen en resultaat te boeken.” LTO ziet dat het kabinet de Nederlandse land- en tuinbouw wil versterken met een focus op innovatie, doelsturing en agrarisch natuurbeheer. Ambities die LTO graag snel gerealiseerd wil zien op het boerenerf. Koopmans: “De nieuwe realistische koers die dit kabinet op het landbouwbeleid wil varen, biedt duidelijker zicht op het zo gewenste toekomstperspectief. De vele ambities vergen volle aandacht en voldoende kwalitatieve capaciteit voor een sterke uitvoeringskracht bij de overheid. Vooral met de uitwerking in nieuwe wetgeving én stevige onderhandelingen met de Europese Commissie. Concreet gaat dit om bijvoorbeeld het bieden van een alternatief voor de KDW, de omschakeling naar doelsturing en het werken aan de innovatieregelingen.”
1001-dingen-doekje
Agractie vindt dat het geld vooral naar blijvende boeren moet gaan en niet de agrarische sector moet uitvloeien. “Geen uitrookbeleid dus, maar perspectief voor onze boeren.” Alien Van Zijtveld is kritisch en zegt een eerste reactie: “Het is een voortzetting van de in het hoofdlijnenakkoord in gang gezette kentering naar realistisch beleid. Wij zien goede aanknopingspunten zoals het ondernemerschap, verdienmodel en het feit de voedselstrategie meer centraal komt te staan.
Echter, wij zien doelsturing als 1001-dingen-doekje opdoemen. Ook met betrekking tot de natuur zijn geen concrete stappen anders dan een aantal denklijnen uitgezet. Hierin moeten nu de eerste, snelste en grootste stappen worden gezet om het fundament aan te passen om te voorkomen dat er wéér scheef wordt gebouwd.”
Een samenhangende visie op het natuur- en stikstofbeleid ontbreekt volgens Agractie. Zijtveld: “Er is geen perspectief op een oplossing voor de vergunningverlening, waardoor bedrijfsontwikkeling blijft stagneren en innovaties moeilijk of nauwelijks van de grond komen. Bovendien is hiermee geen zicht op legalisering van PAS-melders en interimmers. Agractie Nederland ziet niets in een overgang van depositiesturing naar emissiesturing, omdat we hiermee blijven sturen op de factor stikstof en dit niets zegt over de staat van de instandhouding van de natuur.”
Kortetermijndenken
Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren zegt dat de plannen op het gebied van de landbouw erger dan ooit zijn en dat het kabinet keuzes uit de weg gaat. Een woordvoerder van Greenpeace vertelt aan de NOS: “Met dit beleid ramt het kabinet met een sloopkogel onze natuur aan gort en ook iemand van Natuurmonumenten zegt: “De maatregelen die het kabinet wil nemen staan niet in verhouding tot de natuurambities die het kabinet zegt te willen behalen. Zowel middelen als maatregelen zijn afgezwakt, terwijl we juist een tandje bij moeten zetten om de natuur te herstellen. Het is kortetermijndenken”.
Hoofdlijnenakkoord
De koning sprak deze woorden: “Onze landbouw- en visserijsector behoort tot de beste van de wereld. We produceren kwalitatief goed voedsel op een zeer efficiënte wijze. Daar zijn we trots op en die trots draagt het kabinet graag uit. We vervullen een voorbeeldrol, die we graag willen behouden.”
Niets meer missen? Meld je hier voor de nieuwsbrief van Het Schaap …
Bekijk hier het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet (pdf)
Aan het laden ...
